ΚΕΦΑΛΑΙΟ 71 • ΣΤ' ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

Αξονική Συμμετρία • Ο Άξονας Συμμετρίας

Ανακαλύπτουμε τη μαγεία της αρμονίας και της ισορροπίας στη φύση και τη γεωμετρία! Μαθαίνουμε πότε δύο σχήματα είναι συμμετρικά ως προς άξονα, πώς λειτουργεί η κάθετη απόσταση από τον καθρέφτη της γεωμετρίας και βλέπουμε ζωντανά πώς διπλώνει κάθε σχήμα πάνω στον άξονά του.

Θεωρία, Συμμετρικά Σημεία, Εργαστήριο Αναδίπλωσης (Folding) & SVG
Δοκίμασε τις Ασκήσεις

Η Αξονική Συμμετρία σε 4 Βήματα

Από την έννοια της αναδίπλωσης μέχρι τις μαθηματικές ιδιότητες των συμμετρικών σχημάτων.

ΒΗΜΑ 1Έννοια

Τι είναι ο Άξονας Συμμετρίας;

Άξονας συμμετρίας ενός σχήματος ονομάζεται μια ευθεία γραμμή (ε) η οποία χωρίζει το σχήμα σε δύο ακριβώς ίσα μέρη, τέτοια ώστε αν διπλώσουμε το χαρτί κατά μήκος της:

• Τα δύο μέρη εφαρμόζουν απόλυτα το ένα πάνω στο άλλο!

Ένα σχήμα μπορεί να έχει έναν, περισσότερους ή και κανέναν άξονα συμμετρίας.

💡 Σκεφτείτε τον άξονα συμμετρίας σαν έναν καθρέφτη: ό,τι υπάρχει στα αριστερά, αντικατοπτρίζεται ακριβώς στα δεξιά.
ΒΗΜΑ 2Κανόνας

Συμμετρικά Σημεία ως προς Ευθεία

Δύο σημεία Α και Α' είναι συμμετρικά ως προς ευθεία (ε) όταν ισχύουν ταυτόχρονα δύο κανόνες:

1. Το τμήμα ΑΑ' είναι ΚΑΘΕΤΟ στον άξονα (γωνία 90°).
2. Τα σημεία Α και Α' ισαπέχουν από τον άξονα (απόσταση d₁ = d₂).

Δηλαδή, ο άξονας συμμετρίας είναι η μεσοκάθετος του ευθύγραμμου τμήματος ΑΑ'!

⚡ Αν ένα σημείο βρίσκεται ακριβώς πάνω στον άξονα συμμετρίας, τότε το συμμετρικό του είναι το ίδιο το σημείο!
ΒΗΜΑ 3Πολύγωνα

Άξονες σε Γνωστά Σχήματα

Το πλήθος των αξόνων συμμετρίας εξαρτάται από τις συμμετρίες του σχήματος:

Ισοσκελές τρίγωνο: 1 άξονας
Ισόπλευρο τρίγωνο: 3 άξονες
Ορθογώνιο: 2 άξονες (οι μεσοκάθετες)
Τετράγωνο: 4 άξονες
Ρόμβος: 2 άξονες (οι διαγώνιοι)
Κύκλος: Άπειροι άξονες
🎯 Κάθε κανονικό ν-γωνο έχει ακριβώς ν άξονες συμμετρίας!
ΒΗΜΑ 4Ιδιότητες

Διατήρηση Μηκών & Γωνιών

Η αξονική συμμετρία είναι μια γεωμετρική μετακίνηση που διατηρεί ακέραιες όλες τις μετρήσεις:

• Ίσα μήκη: Το συμμετρικό ενός ευθύγραμμου τμήματος είναι ίσο με το αρχικό.
• Ίσες γωνίες: Οι γωνίες δεν μεταβάλλονται καθόλου.
• Ίσα εμβαδά & περίμετροι: Δύο συμμετρικά σχήματα είναι απολύτως ίσα μεταξύ τους!
🚀 Το συμμετρικό σχήμα αλλάζει μόνο προσανατολισμό (κατοπτρικό είδωλο), όχι μέγεθος!
🔬 ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1

Διαδραστικός Καθρεφτισμός Σημείου σε Άξονα Συμμετρίας (SVG)

Σύρε τους ρυθμιστές για να αλλάξεις τη θέση του σημείου Α. Παρατήρησε πώς το συμμετρικό σημείο Α' κινείται αυτόματα ώστε η απόσταση από τον άξονα να είναι πάντα ίση:

ΟΡΙΖΟΝΤΙΑ ΘΕΣΗ ΣΗΜΕΙΟΥ Α (X):60 px
ΚΑΤΑΚΟΡΥΦΗ ΘΕΣΗ (Y):80 px
Απόσταση Α από τον Άξονα:100 px
Απόσταση Α' από τον Άξονα:100 px
✓ Το ευθύγραμμο τμήμα ΑΑ' τέμνει τον κατακόρυφο άξονα κάθετα και διχοτομείται από αυτόν.
Άξονας (ε)ΑΑ'd = 100d = 100
Το γαλάζιο σημείο Α και το μωβ σημείο Α' ισαπέχουν πάντα από τον κίτρινο διακεκομμένο άξονα.
📐 ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2: ΑΝΑΔΙΠΛΩΣΗ (FOLDING)

Δίπλωσε το Σχήμα στον Άξονα και Δες αν Ταυτίζεται!

Επίλεξε γεωμετρικό σχήμα και άξονα αναδίπλωσης. Σύρε την μπάρα αναδίπλωσης για να διπλώσεις το χαρτί κατά μήκος του άξονα:

ΑΝΑΔΙΠΛΩΣΗ (ΔΙΠΛΩΜΑ):0%
0% (Ανοιχτό)50% (Δίπλωμα)100% (Πλήρες Δίπλωμα)
👉 Σύρε την μπάρα στο 100% για να ολοκληρωθεί το δίπλωμα και να ελέγξεις αν εφαρμόζουν τα δύο μέρη!
Αρχικό Ανοιχτό Σχήμα (0%)
Το γαλάζιο μισό μένει σταθερό και το μωβ διπλώνει κατά μήκος του κίτρινου άξονα.

Λυμένα Προβλήματα με Αξονική Συμμετρία

Εφαρμογές των ιδιοτήτων της συμμετρίας σε γεωμετρικές κατασκευές.

ΠΡΟΒΛΗΜΑ 1: ΑΠΟΣΤΑΣΗ ΣΗΜΕΙΩΝΙσαπέχοντα Σημεία

Υπολογισμός Συνολικής Απόστασης Συμμετρικών Σημείων

Ένα σημείο Α απέχει από έναν κατακόρυφο άξονα συμμετρίας (ε) απόσταση 4,5 cm. Πόσο απέχει το συμμετρικό του σημείο Α' από τον άξονα και πόση είναι η συνολική απόσταση μεταξύ των δύο σημείων (ΑΑ');

ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ
Απόσταση Α 4,5 cm
Ιδιότητα Ίση απόσταση
Τμήμα ΑΑ' 2 · 4,5 cm
Βήματα Επίλυσης:
Απόσταση Α' από τον άξονα: Ίση με του Α, δηλαδή 4,5 cm.
Συνολική απόσταση ΑΑ': 4,5 cm + 4,5 cm = 9 cm (ή 2 · 4,5 cm = 9 cm).
💡 Ο άξονας συμμετρίας περνάει ακριβώς από το μέσο του ευθύγραμμου τμήματος ΑΑ'.
ΠΡΟΒΛΗΜΑ 2: ΣΥΜΜΕΤΡΙΑ ΤΡΙΓΩΝΟΥΔιατήρηση Μεγεθών

Περίμετρος και Εμβαδόν Συμμετρικού Τριγώνου

Ένα ορθογώνιο τρίγωνο έχει πλευρές 3 cm, 4 cm και 5 cm, και εμβαδόν 6 cm². Κατασκευάζουμε το συμμετρικό του τρίγωνο ως προς έναν άξονα (ε). Ποια θα είναι η περίμετρος και το εμβαδόν του νέου τριγώνου;

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ
Πλευρές 3, 4, 5 cm
Περίμετρος 3 + 4 + 5 = 12 cm
Εμβαδόν 6 cm²
Βήματα Επίλυσης:
Η αξονική συμμετρία διατηρεί τα μήκη των πλευρών: οι νέες πλευρές είναι πάλι 3 cm, 4 cm και 5 cm.
Νέα περίμετρος: 3 + 4 + 5 = 12 cm.
Νέο εμβαδόν: Παραμένει απολύτως ίσο, δηλαδή 6 cm².
⚡ Δύο συμμετρικά σχήματα είναι απολύτως ίσα μεταξύ τους σε όλα τα μεγέθη (μήκη, γωνίες, περίμετρο και εμβαδόν)!
⚠️

ΠΡΟΣΟΧΗ / ΣΥΝΗΘΗ ΛΑΘΗ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΠΟΦΕΥΓΕΤΕ

  • Οι διαγώνιοι του ορθογωνίου ΔΕΝ είναι άξονες συμμετρίας: Όπως αποδείξατε στο Εργαστήριο Αναδίπλωσης, αν διπλώσουμε το επίμηκες ορθογώνιο στη διαγώνιό του, τα δύο τρίγωνα εξέχουν έντονα και δεν ταυτίζονται! Οι μοναδικοί 2 άξονες συμμετρίας του ορθογωνίου είναι οι μεσοκάθετες των πλευρών του.
  • Το πλάγιο παραλληλόγραμμο δεν έχει κανέναν άξονα συμμετρίας: Έχει κεντρική συμμετρία, αλλά κανέναν άξονα αναδίπλωσης.
  • Η απόσταση μετριέται πάντα κάθετα: Το συμμετρικό σημείο βρίσκεται πάνω στην ευθεία που σχηματίζει αυστηρά γωνία 90° με τον άξονα.

Ώρα για Εξάσκηση στην Αξονική Συμμετρία!

Δοκίμασε τις δυνάμεις σου στις διαδραστικές ασκήσεις με άξονες συμμετρίας, καθρεφτισμούς σημείων και γεωμετρικά σχήματα για τη ΣΤ' Δημοτικού.

🎯 ΕΝΑΡΞΗ ΑΣΚΗΣΕΩΝ