ΚΕΦΑΛΑΙΟ 43 • ΣΤ' ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

Ποσά: Σταθερά και Μεταβλητά

Μαθαίνουμε τι ονομάζεται ποσό στα Μαθηματικά, πώς ξεχωρίζουμε τα ποσά που παραμένουν αναλλοίωτα (σταθερά) από εκείνα που αλλάζουν τιμή (μεταβλητά) και πώς δύο ποσά εξαρτώνται το ένα από το άλλο.

Θεωρία & Δυναμική Εξερεύνηση Μεταβολής Ποσών
Δοκίμασε τις Ασκήσεις

Βασικές Έννοιες σε 4 Βήματα

Η θεμελιώδης διαφορά ανάμεσα σε αριθμούς, μεγέθη, σταθερές και μεταβλητές.

ΒΗΜΑ 1Ορισμός

Τι ονομάζεται Ποσό;

Ποσό ονομάζεται οτιδήποτε μπορεί να μετρηθεί ή να υπολογιστεί και εκφράζεται με έναν αριθμό συνοδευόμενο από την αντίστοιχη μονάδα μέτρησης.

Παραδείγματα Ποσών:

  • • Το μήκος ενός υφάσματος (5 m)
  • • Το βάρος ενός κιβωτίου (12 kg)
  • • Ο χρόνος ενός αγώνα (45 min)
  • • Η τιμή ενός βιβλίου (15 €)
💡 Ένας σκέτος αριθμός (π.χ. το 8) δεν είναι ποσό. Γίνεται ποσό μόνο όταν συνοδεύεται από μονάδα (π.χ. 8 kg ή 8 €)!
ΒΗΜΑ 2Κατηγοριοποίηση

Σταθερά Ποσά

Σταθερό ποσό ονομάζεται εκείνο που διατηρεί πάντα την ίδια τιμή και δεν αλλάζει καθ' όλη τη διάρκεια ενός φαινομένου ή προβλήματος:

📌 Ο αριθμός των ημερών μιας εβδομάδας (7 ημέρες)
📌 Η τιμή του ενός εισιτηρίου λεωφορείου σε ένα δρομολόγιο (1,20 €)
📌 Ο αριθμός των γραμμαρίων σε ένα κιλό (1.000 g)
⚡ Τα σταθερά ποσά αποτελούν τη βάση αναφοράς για να υπολογίσουμε τα μεταβαλλόμενα μεγέθη.
ΒΗΜΑ 3Κατηγοριοποίηση

Μεταβλητά Ποσά

Μεταβλητό ποσό ονομάζεται εκείνο που παίρνει διαφορετικές τιμές σε διαφορετικές στιγμές ή περιπτώσεις:

🔄 Η θερμοκρασία του περιβάλλοντος κατά τη διάρκεια της ημέρας
🔄 Το ύψος ενός παιδιού καθώς μεγαλώνει
🔄 Το πλήθος των τετραδίων που επιλέγουμε να αγοράσουμε
🎯 Στα προβλήματα, τα μεταβλητά ποσά συνήθως συμβολίζονται με γράμματα (χ, ψ, α, β).
ΒΗΜΑ 4Εξάρτηση

Συσχετισμένα Ποσά

Όταν δύο μεταβλητά ποσά συνδέονται έτσι ώστε η αλλαγή του ενός να προκαλεί αλλαγή στο άλλο, λέγονται συσχετισμένα ποσά:

Ποσότητα & Αξία: Όσα περισσότερα κιλά φρούτων αγοράζουμε, τόσο περισσότερα χρήματα πληρώνουμε.
Χρόνος & Απόσταση: Όσες περισσότερες ώρες περπατάμε, τόσο μεγαλύτερη απόσταση διανύουμε.
🚀 Η μελέτη των συσχετισμένων ποσών οδηγεί άμεσα στις έννοιες των ανάλογων και αντιστρόφως ανάλογων ποσών!
🔬 ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1

Πραγματικό Σενάριο: Σταθερή Τιμή & Μεταβλητό Κόστος

Σε ένα βιβλιοπωλείο, η τιμή του ενός τετραδίου είναι σταθερή. Αλλάξτε το πλήθος των τετραδίων για να παρατηρήσετε πώς μεταβάλλεται το συνολικό κόστος.

ΣΤΑΘΕΡΟ ΠΟΣΟ: ΤΙΜΗ ΤΕΤΡΑΔΙΟΥ (€)2,5
ΜΕΤΑΒΛΗΤΟ ΠΟΣΟ: ΠΛΗΘΟΣ ΤΕΤΡΑΔΙΩΝ4
ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΠΟΣΩΝ ΣΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ
1. ΣΤΑΘΕΡΟ ΠΟΣΟΤιμή ενός τετραδίου
2,5
2. ΜΕΤΑΒΛΗΤΟ ΠΟΣΟΠλήθος αγοράς
4 τετράδια
3. ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΟ ΠΟΣΟΣυνολικό κόστος
10
Μαθηματική Σχέση Εξάρτησης:
Συνολικό Κόστος = 2,5 · 410

Όταν το πλήθος των τετραδίων μεταβάλλεται, το συνολικό κόστος μεταβάλλεται ανάλογα, επειδή η τιμή μονάδας είναι σταθερή!

🚗 ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2

Κίνηση με Σταθερή Ταχύτητα: Χρόνος και Απόσταση

Ένα αυτοκίνητο κινείται με σταθερή ταχύτητα. Παρατηρήστε πώς η διανυόμενη απόσταση εξαρτάται άμεσα από τον χρόνο κίνησης.

ΣΤΑΘΕΡΟ ΠΟΣΟ: ΤΑΧΥΤΗΤΑ (km/h)80 km/h
ΜΕΤΑΒΛΗΤΟ ΠΟΣΟ: ΧΡΟΝΟΣ (ΩΡΕΣ)3 ώρες
ΠΙΝΑΚΑΣ ΤΙΜΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΔΡΟΜΗ
Χρόνος (h)Διανυόμενη Απόσταση (km)
1 h80 km
2 h160 km
3 h240 km
Τελικό Αποτέλεσμα Ταξιδιού:
240 km

Υπολογισμός: 80 km/h · 3 h = 240 km.

Ώρα για Εξάσκηση στα Ποσά!

Δοκίμασε τις δυνάμεις σου σε 10 απαιτητικές ασκήσεις διάκρισης σταθερών και μεταβλητών ποσών, ανάλυσης σχέσεων εξάρτησης και ρεαλιστικών προβλημάτων.

🎯 Έναρξη Ασκήσεων