ΚΕΦΑΛΑΙΟ 42 • ΣΤ' ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

Η Τεχνική της Αναλογίας Χιαστί

Οργανώνουμε τα δεδομένα κάθε προβλήματος σε πίνακα ποσών και τιμών, εφαρμόζουμε τη σταυρωτή διαγώνια μέθοδο (χιαστί) και επιλύουμε απαιτητικά προβλήματα με άγνωστο όρο χωρίς κόπο.

Πίνακες Ποσών & Σταυρωτός Πολλαπλασιασμός
Δοκίμασε τις Ασκήσεις

Η Μέθοδος Επίλυσης σε 4 Βήματα

Πώς μετατρέπουμε την εκφώνηση ενός προβλήματος σε μαθηματικό πίνακα και πώς βρίσκουμε το αποτέλεσμα.

ΒΗΜΑ 1Οργάνωση

Πίνακας Ποσών και Τιμών

Το πρώτο και σημαντικότερο βήμα είναι να τοποθετήσουμε τα μεγέθη σε έναν τακτοποιημένο πίνακα δύο στηλών ή δύο γραμμών:

Ποσό Α (π.χ. kg)
Ποσό Β (π.χ. €)
α
β
γ
χ

Προσέχουμε οι τιμές του ίδιου ποσού να είναι στην ίδια στήλη και στην ίδια μονάδα μέτρησης!

💡 Ο πίνακας μας προστατεύει από λάθη τοποθέτησης και δείχνει καθαρά τη διαγώνια σχέση.
ΒΗΜΑ 2Σταυρωτό Σχήμα

Το Σχήμα «Χ» (Χιαστί)

Συνδέουμε διαγώνια τους όρους του πίνακα σχηματίζοντας ένα νοητό «Χ». Οι δύο αριθμοί που συνδέονται μεταξύ τους είναι το γνωστό γινόμενο:

αγβχ
Διαγώνιοι: α με χ και β με γ.
Άρα: α · χ = β · γ.
⚡ «Χιαστί» σημαίνει σταυρωτά: πολλαπλασιάζουμε διαγώνια τα απέναντι στοιχεία!
ΒΗΜΑ 3Ο Χρυσός Κανόνας

Υπολογισμός με 1 Κίνηση

Για να βρούμε τον άγνωστο όρο χ χωρίς να γράφουμε ολόκληρη την εξίσωση, εφαρμόζουμε τον κανόνα:

χ = (β · γ) : α
Πολλαπλασιάζουμε τους δύο αριθμούς της πλήρους διαγωνίου και διαιρούμε με τον αριθμό που βρίσκεται διαγώνια απέναντι από το χ.
🎯 Αυτός ο τύπος λύνει άμεσα το 95% των πρακτικών προβλημάτων του Δημοτικού!
ΒΗΜΑ 4Παγίδες & Μονάδες

Προσοχή στις Μονάδες!

Στα απαιτητικά προβλήματα οι μονάδες συχνά διαφέρουν. Πριν τοποθετήσουμε τους αριθμούς στον πίνακα:

Χρόνος: Αν έχουμε ώρες και λεπτά, μετατρέπουμε τα πάντα σε λεπτά (π.χ. 1 h 30 min = 90 min).
Μάζα/Μήκος: Μετατρέπουμε τα kg σε g ή τα m σε cm (π.χ. 2,5 kg = 2.500 g).
🚀 Δεν βάζουμε ποτέ διαφορετικές μονάδες μέτρησης στην ίδια στήλη του πίνακα!
🔬 ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1

Δυναμικός Πίνακας Ποσών & Χιαστί Επίλυση

Μεταβάλλετε τις τιμές του προβλήματος και παρακολουθήστε πώς διαμορφώνεται ο πίνακας, τα σταυρωτά βέλη και η τελική τιμή του χ.

ΑΡΧΙΚΗ ΠΟΣΟΤΗΤΑ (α)3
ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ (β)75
ΝΕΑ ΠΟΣΟΤΗΤΑ (γ)8
ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΣΕ ΠΙΝΑΚΑ ΠΟΣΩΝ & ΤΙΜΩΝ
ΠΟΣΟ 1ΠΟΣΟ 2
3
75
8
χ
Σταυρωτό γινόμενο: 3 · χ = 75 · 8
ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΑΓΝΩΣΤΟΥ Χ
χ = (75 · 8) : 3600 : 3 200

Πολλαπλασιάσαμε τη γνωστή διαγώνιο (75 · 8600) και διαιρέσαμε με το 3.

🥤 ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2

Σύνθετο Πρόβλημα: Δεκαδικοί & Μετατροπές Μονάδων

Παράδειγμα: Αν τα 2,5 kg τυριού κοστίζουν 4,5 €, πόσο κοστίζουν τα 1500 g από το ίδιο τυρί;

ΒΗΜΑ 1: ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ

Ίδιες Μονάδες Μέτρησης

Το ένα ποσό δίνεται σε kg και το άλλο σε g. Πρέπει να είναι ίδια:

1500 g = 1,5 kg

Διαιρούμε τα γραμμάρια με το 1.000 για να γίνουν κιλά.

ΒΗΜΑ 2: ΠΙΝΑΚΑΣ

Τοποθέτηση σε Πίνακα

Βάρος (kg)Κόστος (€)
2,54,51,5χ

Και τα δύο βάρη είναι πλέον σε κιλά (kg).

ΒΗΜΑ 3: ΧΙΑΣΤΙ

Υπολογισμός Κόστους

χ = (4,5 · 1,5) : 2,5
χ = 2,7

Βρήκαμε το τελικό κόστος με μία απλή πράξη.

Ώρα για Εξάσκηση στην Αναλογία Χιαστί!

Δοκίμασε τις δυνάμεις σου σε 10 απαιτητικές ασκήσεις με πίνακες ποσών και τιμών, σταυρωτό πολλαπλασιασμό και σύνθετα προβλήματα με δεκαδικούς αριθμούς.

🎯 Έναρξη Ασκήσεων