ΚΕΦΑΛΑΙΟ 41 • ΣΤ' ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

Η Έννοια της Αναλογίας

Ανακαλύπτουμε τι είναι η αναλογία, ποια είναι τα άκρα και ποια τα μέσα, πώς εφαρμόζουμε τη βασική ιδιότητα των ίσων σταυρωτών γινομένων (χιαστί) και πώς υπολογίζουμε άμεσα έναν άγνωστο όρο.

Θεωρία & Δυναμικός Έλεγχος Σταυρωτών Γινομένων
Δοκίμασε τις Ασκήσεις

Βασικές Έννοιες σε 4 Βήματα

Η μαθηματική δομή της αναλογίας, η σχέση των όρων της και ο κανόνας επίλυσης προβλημάτων.

ΒΗΜΑ 1Ορισμός

Τι είναι Αναλογία;

Αναλογία ονομάζεται η ισότητα δύο λόγων. Όταν δύο λόγοι έχουν την ίδια ακριβώς τιμή, λέμε ότι σχηματίζουν αναλογία.

Συμβολισμός & Μορφές:

α : β = γ : δή
αβγδ

Διαβάζεται: «Το α προς το β ισούται με το γ προς το δ».

💡 Μια ισότητα δύο λόγων είναι αληθής αναλογία μόνο όταν οι δύο λόγοι δίνουν ακριβώς το ίδιο πηλίκο διαίρεσης!
ΒΗΜΑ 2Ονοματολογία

Άκροι και Μέσοι Όροι

Στην αναλογία α : β = γ : δ, οι τέσσερις αριθμοί έχουν συγκεκριμένες θέσεις και ονομασίες:

Άκροι όροι:α  και  δ
Μέσοι όροι:β  και  γ
Στην κλασματική μορφή αβγδ τα άκρα είναι διαγώνια (α, δ) και τα μέσα διαγώνια (β, γ).
⚡ Τα άκρα βρίσκονται στις εξωτερικές θέσεις και τα μέσα στο εσωτερικό της αναλογίας.
ΒΗΜΑ 3Βασική Ιδιότητα

Σταυρωτά Γινόμενα (Χιαστί)

Σε κάθε αναλογία, το γινόμενο των άκρων όρων είναι ίσο με το γινόμενο των μέσων όρων:

α · δ = β · γ
Παράδειγμα για 2369:
• Γινόμενο άκρων: 2 · 9 = 18
• Γινόμενο μέσων: 3 · 6 = 18
🎯 Αν τα σταυρωτά γινόμενα δεν είναι ίσα, τότε οι δύο λόγοι δεν σχηματίζουν αναλογία!
ΒΗΜΑ 4Επίλυση

Εύρεση Άγνωστου Όρου

Αν σε μια αναλογία γνωρίζουμε τους τρεις όρους, βρίσκουμε άμεσα τον τέταρτο άγνωστο όρο (χ):

χ = (γινόμενο γνωστών) : (απέναντι όρος)
Αν 256χ, τότε:
χ = (5 · 6) : 2 = 30 : 2 = 15.
🚀 Αυτός ο κανόνας αποτελεί τη βάση για όλα τα προβλήματα ποσών και τιμών.
🔬 ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1

Δυναμικός Αναλυτής Αναλογίας & Σταυρωτά Γινόμενα

Ρυθμίστε τους τέσσερις όρους για να διερευνήσετε αν σχηματίζουν αναλογία και να δείτε σε πραγματικό χρόνο τα σταυρωτά γινόμενα (χιαστί).

ΟΡΟΣ α (ΑΚΡΟΣ)2
ΟΡΟΣ β (ΜΕΣΟΣ)3
ΟΡΟΣ γ (ΜΕΣΟΣ)6
ΟΡΟΣ δ (ΑΚΡΟΣ)9
ΕΛΕΓΧΟΣ ΣΤΑΥΡΩΤΩΝ ΓΙΝΟΜΕΝΩΝ (ΧΙΑΣΤΙ)α · δ  vs  β · γ
Γινόμενο Άκρων (α · δ)2 · 9
18
Γινόμενο Μέσων (β · γ)3 · 6
18
1ος Λόγος:230,67 (Ανάγωγος:23)
2ος Λόγος:690,67 (Ανάγωγος:23)
✓ ΤΕΛΙΚΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: ΕΙΝΑΙ ΑΝΑΛΟΓΙΑ
2 : 36 : 9
|
2369

Τα σταυρωτά γινόμενα είναι ίσα (1818) και οι δύο λόγοι έχουν την ίδια ακριβώς τιμή (0,67). Άρα σχηματίζουν πραγματική αναλογία!

🎯 ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2

Πραγματική Εφαρμογή: Υπολογισμός Άγνωστου Όρου (χ)

Παράδειγμα αγοράς: Αν γνωρίζουμε ότι τα 4 τετράδια κοστίζουν 6 €, υπολογίστε πόσο κοστίζουν τα 10 τετράδια.

ΑΡΧΙΚΑ ΤΕΤΡΑΔΙΑ4
ΚΟΣΤΟΣ (€)6
ΝΕΑ ΤΕΤΡΑΔΙΑ10

Μαθηματικό Στήσιμο της Αναλογίας:

Σχέση Αναλογίας
4610χ
Εφαρμογή Χιαστί4 · χ = 6 · 10
Υπολογισμός του χχ = 15

💬 Ερμηνεία: Πολλαπλασιάζουμε τους δύο διαγώνια γνωστούς όρους (6 · 1060) και διαιρούμε με τον όρο που βρίσκεται απέναντι από το χ (4): 60 : 415.

Ώρα για Εξάσκηση στις Αναλογίες!

Δοκίμασε τις δυνάμεις σου σε απαιτητικές ασκήσεις ελέγχου αναλογιών, υπολογισμού άγνωστων όρων (χ), σταυρωτών γινομένων και σύνθετων προβλημάτων καθημερινής ζωής.

🎯 Έναρξη Ασκήσεων