ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 • Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

Ιδιότητες των Τετραγωνικών Ριζών

Ανακαλύψτε πώς οι τετραγωνικές ρίζες συνδυάζονται, πολλαπλασιάζονται και διαιρούνται. Μάθετε να απλοποιείτε ριζικές παραστάσεις εξάγοντας τέλεια τετράγωνα και εξοικειωθείτε με τη ρητοποίηση του παρονομαστή.

1

Ορισμός & Βασικές Συνέπειες

Τετραγωνική ρίζα ενός μη αρνητικού αριθμού α (α ≥ 0) ονομάζεται ο μη αρνητικός αριθμός x (x ≥ 0) του οποίου το τετράγωνο ισούται με α:

Αν α = x (με α ≥ 0, x ≥ 0) τότε x2 = α
Για α ≥ 0:(α)2 = α2 = α
Για κάθε πραγματικό αριθμό α:α2 = |α|
Π.χ.(-6)2 = |-6| = 6και ΟΧΙ -6 (η τιμή της ρίζας είναι πάντοτε ≥ 0).
2

Ιδιότητες Γινομένου & Πηλίκου

Για μη αρνητικούς πραγματικούς αριθμούς α, β ισχύουν οι κανόνες συνένωσης και διαχωρισμού:

Γινόμενο Ριζών (α, β ≥ 0):α · β = α · β
Πηλίκο Ριζών (α ≥ 0, β > 0):αβ =
Προσοχή: Η ρίζα δεν επιμερίζεται σε άθροισμα:
64 + 36 = 100 = 10 ≠ 64 + 36 = 8 + 6 = 14.
3

Εξαγωγή Παράγοντα από τη Ρίζα

Αναλύουμε την υπόριζη ποσότητα σε γινόμενο όπου ένας παράγοντας είναι τέλειο τετράγωνο:

α2 · β = α2 · β = α · β(όπου α ≥ 0, β ≥ 0)
28 = 4 · 7 = 22 · 7 = 2 · 7
45 = 9 · 5 = 32 · 5 = 3 · 5
98 = 49 · 2 = 72 · 2 = 7 · 2
4

Ρητοποίηση Παρονομαστή

Όταν ο παρονομαστής περιέχει άρρητη ρίζα, πολλαπλασιάζουμε αριθμητή και παρονομαστή με την κατάλληλη ρίζα ώστε να προκύψει ρητός (ακέραιος) παρονομαστής:

Αβ=Α · ββ · β=Α · ββ
•15=5(5)2=55
•153=15 · 33=5 · 3
🔬 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΔΙΟΤΗΤΩΝ

Δυναμικός Υπολογιστής Γινομένου & Πηλίκου Ριζών

12
3
ΔΟΚΙΜΑΣΤΕ ΚΛΑΣΙΚΑ ΖΕΥΓΗ:
ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ
12 · 3=6
ΒΗΜΑΤΑ ΕΠΙΛΥΣΗΣ & ΑΠΛΟΠΟΙΗΣΗΣ:
12 · 3 = 12 · 3 = 36 = 6 (τέλειο τετράγωνο, ρητός αριθμός).

Λυμένα Προβλήματα Εφαρμογής

ΠΡΟΒΛΗΜΑ 1: ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ & ΕΜΒΑΔΟΝ ΟΡΘΟΓΩΝΙΟΥ

Υπολογισμός διαγωνίου και εμβαδού με εξαγωγή παράγοντα

Ένα ορθογώνιο παραλληλόγραμμο έχει διαστάσεις μήκους και πλάτους: L = 48 cm και W = 12 cm.

α) Να υπολογιστεί το εμβαδόν του Ε σε cm².

β) Να βρεθεί το μήκος της διαγωνίου του d σε απλοποιημένη ριζική μορφή.

1. Εμβαδόν ΕΕ = L · W
48 · 12 = 48 · 12 = 576 = 24 cm2
2. Διαγώνιος d²d2 = L2 + W2
(48)2 + (12)2 = 48 + 12 = 60
3. Διαγώνιος dd = 60
4 · 15 = 2 · 15 cm
Εμβαδόν: 24 cm² (ακέραιος ρητός αριθμός).
Μήκος διαγωνίου: d = 2 · 15 cm.
ΠΡΟΒΛΗΜΑ 2: ΑΛΓΕΒΡΙΚΗ ΑΠΛΟΠΟΙΗΣΗ & ΡΗΤΟΠΟΙΗΣΗ

Υπολογισμός σύνθετης παράστασης με ρητοποίηση

Να υπολογιστεί η αριθμητική τιμή της παράστασης με ρητοποίηση και αναγωγή ομοίων ριζών:
Κ = 72 - 182 + 50

1ος Όρος (√72)Απλοποιημένη Μορφή
36 · 2 = 6 · 2
2ος Όρος (18 / √2)Απλοποιημένη Μορφή
18 · 22 = -9 · 2
3ος Όρος (√50)Απλοποιημένη Μορφή
25 · 2 = +5 · 2
Αναγωγή Ομοίων Ριζών: (6 - 9 + 5) · 2 = 2 · 2.
Συμπέρασμα: Η αρχική σύνθετη παράσταση απλοποιείται στον άρρητο αριθμό 2 · √2.

ΠΡΟΣΟΧΗ: ΣΥΝΗΘΗ ΛΑΘΗ ΣΤΙΣ ΤΕΤΡΑΓΩΝΙΚΕΣ ΡΙΖΕΣ

  • •Η τετραγωνική ρίζα δεν επιμερίζεται σε άθροισμα: α + β ΔΕΝ ισούται με √α + √β. Οι ιδιότητες ισχύουν αποκλειστικά για γινόμενο και πηλίκο.
  • •Πρόσημο ρίζας: Από τον ορισμό, η έκφραση √α είναι πάντοτε μη αρνητικός αριθμός (√α ≥ 0). Επομένως √9 = 3 και ΠΟΤΕ ±3.
  • •Εξαγωγή παράγοντα με αρνητικό συντελεστή: Ισχύει √(α² · β) = |α| · √β. Αν ο α είναι αρνητικός, βγαίνει έξω ως -α [π.χ. √((-3)² · 2) = |-3| · √2 = 3 · √2].

Εξασκηθείτε στις Ιδιότητες των Ριζών!

Δοκιμάστε τις δυνάμεις σας σε διαδραστικές ερωτήσεις και αυτούσια προβλήματα απλοποίησης και ρητοποίησης με άμεση ανατροφοδότηση.

🎯 ΞΕΚΙΝΗΣΤΕ ΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ