ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 • Β' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

Πραγματικοί Αριθμοί, Τετράγωνοι Αριθμοί & Δυνάμεις με Ακέραιο Εκθέτη

Γνώρισε τους άρρητους αριθμούς και τη γεωμετρική τους τοποθέτηση στην ευθεία ℝ, μελέτησε τους τετράγωνους αριθμούς και κατανόησε τις δυνάμεις με πραγματική βάση και ακέραιο εκθέτη.

1

Ρητοί, Άρρητοι & Πραγματικοί Αριθμοί (ℝ)

Κάθε ρητός αριθμός (ℚ) γράφεται ως κλάσμα αβ (με β ≠ 0) και έχει πεπερασμένη ή περιοδική δεκαδική μορφή. Οι αριθμοί με άπειρα μη περιοδικά δεκαδικά ψηφία ονομάζονται άρρητοι (𝕀), όπως οι 2, 3, π ≈ 3,14159...

Σύνολο Πραγματικών Αριθμών: ℝ = ℚ ∪ 𝕀

Οι ρητοί μαζί με τους άρρητους αποτελούν το σύνολο ℝ. Κάθε πραγματικός αριθμός αντιστοιχεί σε ένα μοναδικό σημείο της ευθείας.

ℝ (Πραγματικοί)ℚ: -3/4, 0,25, 1,(3)ℤ: -5, -1, 0ℕ: 0, 1, 2, 3, ...Άρρητοι (𝕀)√2 ≈ 1,414...√3 ≈ 1,732...π ≈ 3,141...
2

Τετράγωνοι Αριθμοί & Τοποθέτηση Άρρητων στην Ευθεία

Τετράγωνοι αριθμοί λέγονται οι φυσικοί αριθμοί που είναι τετράγωνα ακεραίων: 1, 4, 9, 16, 25, 36, 49, 64, 81, 100... Οι τετραγωνικές τους ρίζες είναι φυσικοί αριθμοί (π.χ. 25 = 5), ενώ οι ρίζες θετικών μη τετράγωνων αριθμών (π.χ. 2, 5) είναι άρρητοι.

Για να τοποθετήσουμε τον 2 στον άξονα ℝ, κατασκευάζουμε ορθογώνιο τρίγωνο με κάθετες 1 και 1. Από το Πυθαγόρειο Θεώρημα η υποτείνουσα είναι ρ = 1² + 1² = 2. Με διαβήτη κέντρου Ο και ακτίνας ρ, μεταφέρουμε το μήκος πάνω στον άξονα.

ℝ01211ρ = √2√2
3

Δύναμη με Βάση Πραγματικό & Εκθέτη Ακέραιο

Έστω α ∈ ℝ* (μη μηδενικός πραγματικός αριθμός) και ν ∈ ℕ* (θετικός ακέραιος). Ορίζουμε τη δύναμη για κάθε ακέραιο εκθέτη:

1. Θετικός εκθέτης (ν > 0):αν = α · α · ... · α (ν παράγοντες)
2. Μηδενικός εκθέτης (α ≠ 0):α0 = 1
3. Αρνητικός εκθέτης (α ≠ 0):α-ν = 1αν
Ειδική περίπτωση κλάσματος:(αβ)-ν = (βα)ν(α, β ≠ 0)
4

Ιδιότητες Δυνάμεων (α, β ∈ ℝ*, μ, ν ∈ ℤ)

Όλες οι ιδιότητες των δυνάμεων ισχύουν απαράλλαχτες για μη μηδενικές πραγματικές βάσεις (α, β ≠ 0) και οποιουσδήποτε ακέραιους εκθέτες (μ, ν ∈ ℤ):

Γινόμενο ίδιων βάσεων
αμ · αν = αμ + ν
Πηλίκο ίδιων βάσεων
αμαν = αμ - ν
Δύναμη δύναμης
(αμ)ν = αμ · ν
Δύναμη γινομένου / πηλίκου
(α · β)ν = αν · βν|(αβ)ν = ανβν
Πρόσημο δύναμης: Αν α > 0, τότε αν > 0 για κάθε ν ∈ ℤ. Αν α < 0, τότε αν > 0 για ν άρτιο και αν < 0 για ν περιττό.
ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΞΕΡΕΥΝΗΣΗΣ

Οπτικοποίηση Άρρητων Αριθμών & Δυνάμεων

Περιστροφή διαβήτη (ακτίνα ρ):75%
0% (Τρίγωνο)100% (Πάνω στον ℝ)
Πυθαγόρεια Κατασκευή

Ορθογώνιο τρίγωνο με κάθετες πλευρές 1 και 1.

1² + 1² = 2 ⇒ ρ = √2

Δεκαδική προσέγγιση: 2 ≈ 1,414...

0123ℝ11ρ = √2

Λυμένα Προβλήματα Εφαρμογής

ΠΡΟΒΛΗΜΑ 1

Ένας τετράγωνος κήπος έχει εμβαδόν 18 m². Να βρείτε το ακριβές μήκος της πλευράς του α, να εξετάσετε αν είναι ρητός ή άρρητος αριθμός και να προσδιορίσετε ανάμεσα σε ποιους δύο διαδοχικούς ακέραιους αριθμούς βρίσκεται.

Ε = 18 m²α = √184 (√16)5 (√25)√18 ≈ 4,24
1. Μήκος πλευράς
Ε = α² = 18 ⇒ α =18= 32m
2. Χαρακτηρισμός
Το 18 δεν είναι τετράγωνος ⇒18∈ 𝕀 (άρρητος)
3. Φράγματα ακεραίων
16 < 18 < 25 ⇒ 4 <18< 5
Τελική Απάντηση:α = 32m (άρρητος, ανάμεσα στο 4 και το 5)
ΠΡΟΒΛΗΜΑ 2

Να απλοποιήσετε και να υπολογίσετε την τιμή της παράστασης:Α = 3-2 · (34)235 + (12)-3

1) (3⁴)² = 3⁴·² = 3⁸2) 3⁻² · 3⁸ / 3⁵ = 3⁻²⁺⁸⁻⁵ = 3¹ = 33) (1/2)⁻³ = 2³ = 8 ⇒ Α = 3 + 8 = 11
1. Δύναμη δύναμης
(34)2 = 38
2. Κλάσμα ίδιων βάσεων
3-2 · 3835= 36 - 5 = 3
3. Αρνητικός εκθέτης
(12)-3 = 23 = 8
Τελική Απάντηση: Α = 3 + 8 = 11
!

Προσοχή! Τα 4 πιο Κλασικά Λάθη των Μαθητών

  • ✕
    Να νομίζουμε ότι ο αρνητικός εκθέτης κάνει τον αριθμό αρνητικό:2-3 = -8→Σωστό: 2-3 = 123 = 18
  • ✕
    Να ξεχνάμε τις παρενθέσεις στις αρνητικές βάσεις:-32 = -9ενώ(-3)2 = +9.
  • ✕
    Να «σπάμε» τη ρίζα σε άθροισμα:9 + 16 = 9 + 16 = 7→Σωστό: 9 + 16 = 25 = 5
  • ✕
    Να πολλαπλασιάζουμε τους εκθέτες αντί να τους προσθέτουμε:α2 · α3 = α6→Σωστό: α2 · α3 = α2 + 3 = α5

Έτοιμος να δοκιμάσεις τις γνώσεις σου στους Πραγματικούς & τις Δυνάμεις;

Λύσε 12 δυναμικά παραγόμενες ασκήσεις με άμεση διόρθωση, πίνακες βημάτων και επεξηγηματικά σχήματα.

ΞΕΚΙΝΑ ΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ