ΚΕΦΑΛΑΙΟ 16 • Α' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

Μέτρηση Μήκους • Ευθύγραμμα Τμήματα & Περίμετρος Πολυγώνων

Μάθετε πώς μετράμε το μήκος με το Διεθνές Σύστημα Μονάδων (SI), μετατρέψτε εύκολα πολλαπλάσια και υποδιαιρέσεις του μέτρου, συγκρίνετε, προσθέστε και αφαιρέστε ευθύγραμμα τμήματα και υπολογίστε την περίμετρο κάθε πολυγώνου!

1

Μέτρηση Μήκους και Μονάδες Μέτρησης (SI)

Μέτρηση ενός ευθυγράμμου τμήματος ΑΒ είναι η σύγκρισή του με ένα άλλο τμήμα ΜΝ που επιλέγουμε ως μονάδα μέτρησης. Το αποτέλεσμα είναι ένας θετικός αριθμός που ονομάζεται μήκος του ΑΒ:

• Βασική Μονάδα (SI): Το μέτρο (1 m). Όργανα μέτρησης: υποδεκάμετρο (χάρακας), μεζούρα, παχύμετρο, αποστασιόμετρο laser.
• Πολλαπλάσια του μέτρου (×10 ανά βήμα): 1 dam = 10 m (δεκάμετρο), 1 hm = 100 m (εκατόμετρο), 1 km = 1.000 m (χιλιόμετρο).
• Υποδιαιρέσεις του μέτρου (÷10 ανά βήμα): 1 dm = 0,1 m (δεκατόμετρο), 1 cm = 0,01 m (εκατοστόμετρο), 1 mm = 0,001 m (χιλιοστόμετρο).
2

Κανόνες Μετατροπής Μονάδων Μήκους

Οι μονάδες μήκους αποτελούν δεκαδικό σύστημα (κάθε μονάδα είναι 10 φορές μεγαλύτερη από την αμέσως μικρότερή της):

• Από ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ σε ΜΙΚΡΟΤΕΡΗ μονάδα: Πολλαπλασιάζουμε με 10, 100, 1.000... (μετακινούμε την υποδιαστολή ΔΕΞΙΑ κατά όσες θέσεις κατεβαίνουμε στην κλίμακα).
• Από ΜΙΚΡΟΤΕΡΗ σε ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ μονάδα: Διαιρούμε με 10, 100, 1.000... (μετακινούμε την υποδιαστολή ΑΡΙΣΤΕΡΑ κατά όσες θέσεις ανεβαίνουμε στην κλίμακα).
• Χρήσιμες ισότητες: 1 m = 10 dm = 100 cm = 1.000 mm • 1 km = 1.000 m = 100.000 cm • 1 cm = 10 mm.
3

Σύγκριση, Άθροισμα & Διαφορά Ευθυγράμμων Τμημάτων

Για να συγκρίνουμε ή να κάνουμε πράξεις μεταξύ δύο ευθυγράμμων τμημάτων ΑΒ και ΓΔ, πρέπει τα μήκη τους να είναι εκφρασμένα στην ΙΔΙΑ μονάδα μέτρησης:

• Σύγκριση Τμημάτων: Αν τα μήκη τους είναι ίσα (ΑΒ = ΓΔ), τα τμήματα είναι ίσα. Αν ΑΒ > ΓΔ (ή ΑΒ < ΓΔ), το ΑΒ είναι μεγαλύτερο (ή μικρότερο) από το ΓΔ.
• Άθροισμα Τμημάτων (ΑΒ + ΓΔ): Εάν τοποθετήσουμε διαδοχικά πάνω στην ίδια ευθεία τα τμήματα ΑΒ και ΒΓ (με κοινό άκρο το Β), το τμήμα ΑΓ είναι το άθροισμά τους: ΑΓ = ΑΒ + ΒΓ.
• Διαφορά Τμημάτων (ΑΒ - ΓΔ, με ΑΒ > ΓΔ): Το τμήμα που προστιθέμενο στο ΓΔ δίνει το ΑΒ.
4

Μήκος Πλευρών και Περίμετρος Πολυγώνων

Περίμετρος (Π) ενός πολυγώνου ονομάζεται το άθροισμα των μηκών όλων των πλευρών του (εκφρασμένων στην ίδια μονάδα μέτρησης):

• Τυχαίο Πολύγωνο ΑΒΓΔ...: Π = ΑΒ + ΒΓ + ΓΔ + ... (για τρίγωνο ΑΒΓ: Π = α + β + γ).
• Κανονικό Πολύγωνο ν πλευρών (π.χ. ισόπλευρο τρίγωνο ν = 3, τετράγωνο ν = 4, κανονικό εξάγωνο ν = 6) με πλευρά α: Π = ν · α.
Για ορθογώνιο παραλληλόγραμμο με μήκος α και πλάτος β: Π = 2 · α + 2 · β = 2 · (α + β).
📏 ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ

Μέρος Α: Σκάλα Μετατροπών Μονάδων Μήκους • Μέρος Β: Άθροισμα & Διαφορά Τμημάτων

ΜΕΡΟΣ Α: ΜΕΤΑΤΡΟΠΕΑΣ ΜΟΝΑΔΩΝ ΜΗΚΟΥΣ (KM ──▶ MM)
1. ΕΠΙΛΕΞΤΕ ΑΡΧΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ:
2. ΑΡΧΙΚΗ ΤΙΜΗ ΜΗΚΟΥΣ4,5 m
0,5 m13 m25 m
3. ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΣΕ ΜΟΝΑΔΑ:
×10 ──▶ ×10 ──▶ ×10 ──▶ ×10 ──▶ ×10 ──▶ ×10◀── ÷10 ◀── ÷10 ◀── ÷10 ◀── ÷10 ◀── ÷10 ◀── ÷10kmhmdammdmcmmm4,5 m = 450 cmΚλίμακα SI: Κάθε βήμα δεξιά (×10) • Κάθε βήμα αριστερά (÷10)
Κατεβαίνουμε 2 θέσεις δεξιά ⇒ Πολλαπλασιάζουμε με 100!
ΜΕΡΟΣ Β: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΥΓΚΡΙΣΗΣ, ΑΘΡΟΙΣΜΑΤΟΣ & ΔΙΑΦΟΡΑΣ ΤΜΗΜΑΤΩΝ
Μήκος τμήματος ΑΒ6 cm
1 cm6 cm10 cm
Μήκος τμήματος ΓΔ4 cm
1 cm6 cm10 cm
ΠΡΑΞΗ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΕΥΘΕΙΑ:
ΑΒ6 cmΓΔ4 cmΑΒ + ΓΔ = 6 + 4 = 10 cmΣύγκριση: ΑΒ (6 cm) > ΓΔ (4 cm)
ΣύγκρισηΑΒ > ΓΔ
Άθροισμα ΑΒ+ΓΔ10 cm
Διαφορά |ΑΒ-ΓΔ|2 cm
Περίμετρος Ορθογ. (ΑΒ, ΓΔ)20 cm

Λυμένα Προβλήματα Εφαρμογής

ΠΡΟΒΛΗΜΑ 1: ΜΕΤΑΤΡΟΠΕΣ & ΑΘΡΟΙΣΜΑ ΤΜΗΜΑΤΩΝ

Υπολογισμός μήκους τεθλασμένης γραμμής σε διαφορετικές μονάδες

Ένας μαθητής σχεδίασε στον χάρακα τρία διαδοχικά ευθύγραμμα τμήματα: ΑΒ = 4,5 cm, ΒΓ = 38 mm και ΓΔ = 0,7 dm. Να συγκρίνετε τα τμήματα και να βρείτε το συνολικό μήκος ΑΔ = ΑΒ + ΒΓ + ΓΔ σε εκατοστόμετρα (cm) και σε μέτρα (m).

ΑΒΓΔ4,5 cm3,8 cm7 cmΑΔ = 15,3 cm = 0,153 mΔιαδοχικά τμήματα ΑΒ = 4,5 cm, ΒΓ = 3,8 cm και ΓΔ = 7 cm (Σύνολο 15,3 cm)
1. Μετατροπή σε cm
1 cm = 10 mm και 1 dm = 10 cm
ΑΒ = 4,5 cm, ΒΓ = 3,8 cm, ΓΔ = 7 cm
2. Σύγκριση μηκών
Διάταξη από το μικρότερο στο μεγαλύτερο
ΒΓ < ΑΒ < ΓΔ (3,8 < 4,5 < 7)
3. Άθροισμα σε cm & m
ΑΔ = ΑΒ + ΒΓ + ΓΔ και 1 m = 100 cm
15,3 cm = 0,153 m
Απάντηση: Ισχύει ΒΓ < ΑΒ < ΓΔ και το συνολικό μήκος είναι ΑΔ = 15,3 cm (ή 0,153 m).
ΠΡΟΒΛΗΜΑ 2: ΠΕΡΙΜΕΤΡΟΣ ΠΟΛΥΓΩΝΟΥ & ΕΥΡΕΣΗ ΠΛΕΥΡΑΣ

Περίμετρος τετραπλεύρου και σύγκριση με κανονικό πεντάγωνο

Ένα τετράπλευρο ΑΒΓΔ έχει πλευρές ΑΒ = 6,4 cm, ΒΓ = 52 mm, ΓΔ = 0,8 dm και περίμετρο Π = 25 cm. α) Να υπολογίσετε το μήκος της τέταρτης πλευράς ΔΑ σε cm. β) Αν ένα κανονικό πεντάγωνο έχει την ίδια περίμετρο (25 cm), πόσο είναι το μήκος κάθε πλευράς του;

ΑΒΓΔ6,45,285,4Π = 25 cmα = 5 cmΤετράπλευρο ΑΒΓΔ (Π = 25 cm ⇒ ΔΑ = 5,4 cm) & Κανονικό Πεντάγωνο
α) Πλευρές σε cm
ΒΓ = 52 mm = 5,2 cm, ΓΔ = 0,8 dm = 8 cm
Άθροισμα 3 πλευρών: 6,4 + 5,2 + 8 = 19,6 cm
α) Πλευρά ΔΑ
ΔΑ = Π - (ΑΒ + ΒΓ + ΓΔ)
25 - 19,6 = 5,4 cm
β) Πλευρά 5-γώνου
Π = 5 · α (κανονικό πεντάγωνο)
α =255= 5 cm
Απάντηση: α) Η πλευρά ΔΑ έχει μήκος 5,4 cm. β) Κάθε πλευρά του κανονικού πενταγώνου είναι 5 cm.
⚠️

ΠΡΟΣΟΧΗ: ΚΛΑΣΙΚΑ ΛΑΘΗ ΣΤΗ ΜΕΤΡΗΣΗ ΜΗΚΟΥΣ & ΠΕΡΙΜΕΤΡΟ

  • •Πράξεις με διαφορετικές μονάδες μέτρησης: Ποτέ δεν προσθέτουμε ή συγκρίνουμε μήκη όπως 5 cm + 30 mm = 35! Μετατρέπουμε πάντα πρώτα όλα τα μήκη στην ΙΔΙΑ μονάδα (π.χ. 5 cm + 3 cm = 8 cm).
  • •Σύγχυση δεκατόμετρου (dm) και δεκάμετρου (dam): Το dm (decimeter) είναι 0,1 m (10 cm), ενώ το dam (decameter) είναι 10 m. Προσέχετε το γράμμα «a»!
  • •Περίμετρος ≠ Εμβαδόν: Η περίμετρος είναι μήκος (μετριέται σε cm, m, km) και βρίσκεται προσθέτοντας τις εξωτερικές πλευρές ενός πολυγώνου — δεν πολλαπλασιάζουμε πλευρές μεταξύ τους!

Εξασκηθείτε στη Μέτρηση Μήκους, τα Ευθύγραμμα Τμήματα & την Περίμετρο!

Δοκιμάστε τις γνώσεις σας στις μετατροπές μονάδων μήκους, στη σύγκριση, το άθροισμα και τη διαφορά ευθυγράμμων τμημάτων και στην περίμετρο πολυγώνων με 12 διαδραστικές ασκήσεις.

🎯 ΞΕΚΙΝΗΣΤΕ ΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ