ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11 • Α' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

Αξονική Συμμετρία & Συμμετρικά Βασικών Σχημάτων

Ανακαλύψτε πώς λειτουργεί ο «καθρέφτης» της Γεωμετρίας! Μάθετε πώς βρίσκουμε το συμμετρικό ενός σημείου ή ενός σχήματος ως προς ευθεία (άξονα συμμετρίας), ποιες ιδιότητες διατηρεί ο μετασχηματισμός και πόσους άξονες συμμετρίας έχουν τα βασικά γεωμετρικά σχήματα.

1

Συμμετρικό Σημείου ως προς Άξονα (ε)

Έστω μια ευθεία (ε) (ο άξονας συμμετρίας) και ένα σημείο Α εκτός της (ε). Συμμετρικό του σημείου Α ως προς την ευθεία (ε) ονομάζεται το σημείο Α' τέτοιο ώστε η ευθεία (ε) να είναι η μεσοκάθετος του ευθύγραμμου τμήματος ΑΑ':

(ε)ΑΑ'Μ
• Καθετότητα: ΑΑ' ⊥ (ε)
• Ισαπόσταση: ΑΜ = ΜΑ' (όπου Μ το σημείο τομής με την ε)
Ειδική Περίπτωση:Αν ένα σημείο Κ ανήκει πάνω στον άξονα συμμετρίας (ε), τότε το συμμετρικό του είναι ο ίδιος ο εαυτός του (Κ' ≡ Κ)!
2

Μετασχηματισμός Σχήματος & Ιδιότητες

Το συμμετρικό ενός γεωμετρικού σχήματος Σ ως προς άξονα (ε) είναι το σχήμα Σ' που αποτελείται από τα συμμετρικά όλων των σημείων του Σ ως προς την (ε) (σαν αναδίπλωση κατά μήκος της ευθείας ε).

Τι διατηρεί η Αξονική Συμμετρία (Ισομετρία);
1. Ίσα Τμήματα: Το συμμετρικό ενός τμήματος ΑΒ είναι ένα ίσο τμήμα Α'Β' (Α'Β' = ΑΒ).
2. Ίσες Γωνίες: Το συμμετρικό μιας γωνίας ΑΒΓ είναι μια ίση γωνία Α'Β'Γ' (Α'Β'Γ' = ΑΒΓ).
3. Ίσα Σχήματα & Εμβαδά: Τα συμμετρικά σχήματα Σ και Σ' είναι ίσα (έχουν ίδιο σχήμα, ίδια περίμετρο και ίδιο εμβαδόν), αλλά αντίστροφο προσανατολισμό.
3

Άξονας Συμμετρίας & Τρίγωνα – Τμήμα

Μια ευθεία (ε) ονομάζεται άξονας συμμετρίας ενός σχήματος Σ, αν το συμμετρικό του Σ ως προς την (ε) ταυτίζεται με το ίδιο το σχήμα Σ:

• Ευθύγραμμο Τμήμα ΑΒ: Έχει 2 άξονες συμμετρίας: τη μεσοκάθετό του (ε) και την ευθεία που το περιέχει.
• Γωνία χΟψ: Έχει 1 άξονα συμμετρίας: την ευθεία της διχοτόμου της.
• Ισοσκελές Τρίγωνο (όχι ισόπλευρο): Έχει 1 άξονα συμμετρίας: τη μεσοκάθετο της βάσης του (που περιέχει το ύψος, τη διάμεσο και τη διχοτόμο της κορυφής).
• Ισόπλευρο Τρίγωνο: Έχει 3 άξονες συμμετρίας: τις μεσοκαθέτους των τριών πλευρών του.
4

Άξονες Συμμετρίας Τετραπλεύρων & Κύκλου

Ο αριθμός των αξόνων συμμετρίας των τετραπλεύρων και του κύκλου συνοψίζεται παρακάτω:

• Ισοσκελές Τραπέζιο: Έχει 1 άξονα συμμετρίας (την κοινή μεσοκάθετο των δύο βάσεών του).
• Ορθογώνιο (όχι τετράγωνο): Έχει 2 άξονες συμμετρίας (τις μεσοκαθέτους των απέναντι πλευρών του — ΠΡΟΣΟΧΗ: όχι τις διαγωνίους!).
• Ρόμβος (όχι τετράγωνο): Έχει 2 άξονες συμμετρίας (τις ευθείες των δύο διαγωνίων του).
• Τετράγωνο: Έχει 4 άξονες συμμετρίας (τις 2 μεσοκαθέτους των πλευρών και τις 2 διαγωνίους του).
• Κύκλος (Ο, ρ): Έχει άπειρους άξονες συμμετρίας (κάθε ευθεία που διέρχεται από το κέντρο Ο, δηλαδή κάθε φορέας διαμέτρου).
🪞 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΞΟΝΙΚΗΣ ΣΥΜΜΕΤΡΙΑΣ

Διαδραστική Εξερεύνηση Συμμετρίας & Αξόνων Σχημάτων

ΜΕΡΟΣ Α: ΣΥΜΜΕΤΡΙΚΟ ΤΡΙΓΩΝΟΥ ΑΒΓ ΩΣ ΠΡΟΣ ΑΞΟΝΑ (Ε)
Απόσταση κορυφής Β από τον άξονα (ε)55
2580135
(ε)ΑΒΓΑ'Β'Γ'
Ιδιότητα Ανάκλασης:Κάθε κορυφή Α, Β, Γ απέχει από τον άξονα (ε) ακριβώς την ίδια απόσταση με την αντίστοιχη συμμετρική της Α', Β', Γ', και τα τμήματα ΑΑ', ΒΒ', ΓΓ' είναι κάθετα στον άξονα (ε).
ΜΕΡΟΣ Β: ΕΞΕΡΕΥΝΗΣΗ ΑΞΟΝΩΝ ΣΥΜΜΕΤΡΙΑΣ ΣΧΗΜΑΤΩΝ
ΠΛΗΘΟΣ ΑΞΟΝΩΝ ΣΥΜΜΕΤΡΙΑΣ:
1 άξονας συμμετρίας
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΑΞΟΝΩΝ:
Η μεσοκάθετος της βάσης ΒΓ (που περιέχει το ύψος, τη διάμεσο και τη διχοτόμο της γωνίας κορυφής Α).

Λυμένα Προβλήματα Εφαρμογής

ΠΡΟΒΛΗΜΑ 1: ΣΥΜΜΕΤΡΙΚΟ ΤΡΙΓΩΝΟ ΩΣ ΠΡΟΣ ΑΞΟΝΑ

Υπολογισμός πλευρών και γωνιών συμμετρικού τριγώνου

Το τρίγωνο Α'Β'Γ' είναι το συμμετρικό του τριγώνου ΑΒΓ ως προς έναν άξονα συμμετρίας (ε). Αν γνωρίζουμε ότι ΑΒ = 7 cm, ΒΓ = 9 cm, Α = 62° και Β = 48°, να βρεθούν: α) τα μήκη Α'Β' και Β'Γ' και β) το μέτρο της γωνίας Γ'.

(ε)Α (62°)Β (48°)Γ (70°)Α' (62°)Β' (48°)Γ' (70°)Συμμετρικά τρίγωνα ΑΒΓ και Α'Β'Γ' ως προς άξονα (ε)
α) Πλευρές Α'Β' & Β'Γ'
Η αξονική συμμετρία διατηρεί τα μήκη των τμημάτων
Α'Β' = ΑΒ = 7 cm και Β'Γ' = ΒΓ = 9 cm
β) Γωνία Γ αρχικού τριγώνου
Α + Β + Γ = 180°
Γ = 180° - (62° + 48°) = 70°
β) Συμμετρική γωνία Γ'
Η αξονική συμμετρία διατηρεί τα μέτρα των γωνιών
Γ' = Γ = 70°
Απάντηση: Α'Β' = 7 cm, Β'Γ' = 9 cm και Γ' = 70°.
ΠΡΟΒΛΗΜΑ 2: ΜΕΣΟΚΑΘΕΤΟΣ ΩΣ ΑΞΟΝΑΣ ΣΥΜΜΕΤΡΙΑΣ

Εφαρμογή συμμετρίας σημείου ως προς ευθεία (ε)

Το σημείο Α' είναι το συμμετρικό του σημείου Α ως προς ευθεία (ε), και το τμήμα ΑΑ' τέμνει την (ε) στο σημείο Μ. Αν ΑΜ = 4,5 cm και Κ είναι ένα σημείο πάνω στην ευθεία (ε) ώστε ΚΑ = 6 cm, να βρεθούν: α) το μήκος του τμήματος ΑΑ' και β) το μήκος του τμήματος ΚΑ'.

(ε)ΚΑΑ'Μ6 cm6 cm4,5 cm4,5 cmΗ (ε) είναι μεσοκάθετος του ΑΑ' (ΑΜ = ΜΑ' = 4,5 cm, ΚΑ = ΚΑ' = 6 cm)
α) Μήκος ΑΑ'
Η (ε) είναι μεσοκάθετος του ΑΑ', άρα ΜΑ' = ΑΜ
ΑΑ' = 2 · 4,5 = 9 cm
β) Μήκος ΚΑ'
Κάθε σημείο Κ της μεσοκαθέτου (ε) ισαπέχει από τα άκρα Α και Α'
ΚΑ' = ΚΑ = 6 cm
Συμπέρασμα: ΑΑ' = 9 cm και ΚΑ' = 6 cm.
⚠️

ΠΡΟΣΟΧΗ: ΚΛΑΣΙΚΑ ΛΑΘΗ ΣΤΗΝ ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΥΜΜΕΤΡΙΑ

  • •Οι διαγώνιοι του ορθογωνίου ΔΕΝ είναι άξονες συμμετρίας: Αν διπλώσετε ένα ορθογώνιο (που δεν είναι τετράγωνο) κατά μήκος της διαγωνίου του, οι κορυφές δεν συμπίπτουν! Άξονες συμμετρίας του ορθογωνίου είναι μόνο οι 2 μεσοκάθετοι των πλευρών του.
  • •Το γενικό παραλληλόγραμμο έχει 0 άξονες συμμετρίας: Ένα πλάγιο παραλληλόγραμμο δεν έχει κανέναν άξονα συμμετρίας (άξονες συμμετρίας αποκτά μόνο όταν γίνει ορθογώνιο, ρόμβος ή τετράγωνο).
  • •Συμμετρικό σημείου που βρίσκεται ΠΑΝΩ στον άξονα: Αν ένα σημείο ανήκει στην ευθεία (ε), το συμμετρικό του δεν μετακινείται: είναι το ίδιο σημείο.
  • •Ο κύκλος έχει άπειρους άξονες συμμετρίας (όχι μόνο 2 ή 4): Κάθε ευθεία που περνά από το κέντρο Ο του κύκλου είναι άξονας συμμετρίας του.

Εμπεδώστε την Αξονική Συμμετρία στην Πράξη!

Εξασκηθείτε στη συμμετρία σημείων και σχημάτων ως προς άξονα, στις ιδιότητες ισομετρίας και στους άξονες συμμετρίας βασικών σχημάτων με 12 διαδραστικές ασκήσεις.

🎯 ΞΕΚΙΝΗΣΤΕ ΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ