Επίκεντρη Γωνία, Κυκλικός Τομέας & Σχετικές Θέσεις Ευθείας – Κύκλου
Μάθετε πώς μετράμε τα τόξα ενός κύκλου σε μοίρες μέσω της επίκεντρης γωνίας, γνωρίστε τον κυκλικό τομέα, συγκρίνετε ίσες και άνισες επίκεντρες γωνίες και εξερευνήστε τις τρεις σχετικές θέσεις ευθείας και κύκλου.
Επίκεντρη Γωνία & Μέτρο Τόξου (σε μοίρες)
Επίκεντρη γωνία ενός κύκλου (Ο, ρ) ονομάζεται κάθε γωνία ΑΟΒ που έχει κορυφή το κέντρο Ο του κύκλου (και πλευρές τις ακτίνες ΟΑ και ΟΒ).
Ολόκληρος κύκλος = 360° • Ημικύκλιο = 180° • Τεταρτοκύκλιο = 90°
Ο Κυκλικός Τομέας
Κυκλικός τομέας ονομάζεται το μέρος του κυκλικού δίσκου (Ο, ρ) που περιέχεται ανάμεσα σε δύο ακτίνες ΟΑ, ΟΒ και στο αντίστοιχο τόξο ΑΒ (μοιάζει με ένα «κομμάτι πίτσας» ή «κομμάτι τούρτας»).
Ίσες & Άνισες Επίκεντρες Γωνίες
Στον ίδιο κύκλο (Ο, ρ) ή σε ίσους κύκλους ισχύουν οι παρακάτω βασικές αντιστοιχίες ανάμεσα στις επίκεντρες γωνίες, τα τόξα και τις χορδές:
Σχετικές Θέσεις Ευθείας & Κύκλου
Έστω κύκλος (Ο, ρ) και μια ευθεία (ε) του επιπέδου. Αν δ είναι η κάθετη απόσταση του κέντρου Ο από την ευθεία (ε), διακρίνουμε 3 περιπτώσεις:
Διαδραστική Εξερεύνηση Επίκεντρης Γωνίας & Ευθείας – Κύκλου
Λυμένα Προβλήματα Εφαρμογής
Υπολογισμός τόξων και σύγκριση χορδών στον ίδιο κύκλο
Σε κύκλο (Ο, ρ) παίρνουμε διαδοχικά τόξα ΑΒ, ΒΓ και ΓΔ τέτοια ώστε οι αντίστοιχες επίκεντρες γωνίες να είναι ΑΟΒ = 65°, ΒΟΓ = 65° και ΓΟΔ = 110°. Να βρεθούν: α) το μέτρο σε μοίρες του τόξου ΑΔ, β) ποια σχέση συνδέει τις χορδές ΑΒ και ΒΓ, και γ) ποια είναι μεγαλύτερη χορδή, η ΒΓ ή η ΓΔ;
| Ερώτημα | Θεώρημα / Ιδιότητα | Υπολογισμός / Απάντηση |
|---|---|---|
| α) Μέτρο τόξου ΑΔ | ΑΟΔ = ΑΟΒ + ΒΟΓ + ΓΟΔ | ΑΔ = 65° + 65° + 110° = 240° |
| β) Σύγκριση χορδών ΑΒ & ΒΓ | Ίσες επίκεντρες γωνίες (ΑΟΒ = ΒΟΓ = 65°) | Οι χορδές είναι ίσες: ΑΒ = ΒΓ |
| γ) Σύγκριση χορδών ΒΓ & ΓΔ | Άνισες επίκεντρες γωνίες (110° > 65°, ≤ 180°) | Μεγαλύτερη η ΓΔ (ΓΔ > ΒΓ) |
Προσδιορισμός θέσης ευθείας και ιδιότητα εφαπτομένης
α) Ένας κύκλος (Ο, ρ) έχει διάμετρο 18 cm. Τρεις ευθείες (ε₁), (ε₂) και (ε₃) απέχουν από το κέντρο Ο αποστάσεις δ₁ = 6 cm, δ₂ = 9 cm και δ₃ = 12 cm αντίστοιχα. Να βρεθεί η σχετική θέση καθεμιάς ευθείας ως προς τον κύκλο.
β) Αν (ε₂) εφάπτεται στον κύκλο στο σημείο Α, πόσες μοίρες είναι η γωνία ΟΑΜ (όπου Μ σημείο της ε₂);
| Ερώτημα | Κριτήριο Απόστασης (ρ = 9 cm) | Απάντηση |
|---|---|---|
| α) Ευθεία (ε₁) με δ₁ = 6 cm | δ₁ < ρ (6 cm < 9 cm) | Τέμνουσα ευθεία (2 κοινά σημεία) |
| α) Ευθείες (ε₂) & (ε₃) | δ₂ = ρ = 9 cm και δ₃ = 12 cm > 9 cm | Η (ε₂) εφαπτόμενη, η (ε₃) εξωτερική |
| β) Γωνία ΟΑΜ | Η ακτίνα επαφής ΟΑ είναι κάθετη στην εφαπτομένη (ΟΑ ⊥ ε₂) | ΟΑΜ = 90° |
ΠΡΟΣΟΧΗ: ΚΛΑΣΙΚΑ ΛΑΘΗ ΣΕ ΕΠΙΚΕΝΤΡΕΣ ΓΩΝΙΕΣ & ΕΥΘΕΙΕΣ
- •Το μέτρο τόξου σε μοίρες ΔΕΝ εξαρτάται από την ακτίνα ρ: Δύο τόξα σε διαφορετικούς κύκλους μπορεί να έχουν το ίδιο μέτρο σε μοίρες (π.χ. 90°), παρόλο που έχουν διαφορετικό μήκος σε εκατοστά!
- •Η σύγκριση άνισων χορδών ισχύει για γωνίες έως 180°: Για επίκεντρες γωνίες μικρότερες ή ίσες των 180°, η μεγαλύτερη επίκεντρη γωνία υποτείνει μεγαλύτερη χορδή. Για γωνίες > 180° η χορδή αρχίζει να μικραίνει ξανά.
- •Σύγκριση της απόστασης δ με την ακτίνα ρ (όχι με τη διάμετρο!): Για να βρούμε αν μια ευθεία είναι τέμνουσα, εφαπτόμενη ή εξωτερική, συγκρίνουμε την απόσταση δ του κέντρου με την ακτίνα ρ (αν δίνεται διάμετρος, πρώτα διαιρούμε διά 2).
- •Η εφαπτομένη είναι πάντα κάθετη στην ακτίνα επαφής: Αν ευθεία (ε) εφάπτεται στον κύκλο (Ο, ρ) στο σημείο Α, τότε υποχρεωτικά ΟΑ ⊥ (ε) (σχηματίζει γωνία 90°).
Εμπεδώστε τις Επίκεντρες Γωνίες & τις Εφαπτόμενες στην Πράξη!
Εξασκηθείτε στις επίκεντρες γωνίες, στα τόξα, στους κυκλικούς τομείς και στις σχετικές θέσεις ευθείας και κύκλου με 12 διαδραστικές ασκήσεις.
🎯 ΞΕΚΙΝΗΣΤΕ ΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ