ΚΕΦΑΛΑΙΟ 08 • Α' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

Τα Τετράπλευρα: Κανόνας 4-4-4-2, Είδη & Ιδιότητες

Γνωρίστε τα γεωμετρικά σχήματα με 4 πλευρές! Ανακαλύψτε τον κανόνα 4-4-4-2, μάθετε γιατί το άθροισμα των γωνιών κάθε τετραπλεύρου είναι 360° και εξερευνήστε τις ιδιότητες του παραλληλογράμμου, του ορθογωνίου, του ρόμβου, του τετραγώνου και του τραπεζίου.

1

Ορισμός, Κανόνας 4-4-4-2 & Γωνίες 360°

Αν πάρουμε τέσσερα σημεία Α, Β, Γ, Δ (χωρίς τρία από αυτά να είναι συνευθειακά) και τα ενώσουμε διαδοχικά, σχηματίζεται το κυρτό τετράπλευρο ΑΒΓΔ.

ΑΒΓΔ
Ο Κανόνας «4 - 4 - 4 - 2» του Τετραπλεύρου:
• 4 Κορυφές: Τα σημεία Α, Β, Γ και Δ.
• 4 Πλευρές: Τα τμήματα ΑΒ, ΒΓ, ΓΔ και ΔΑ (απέναντι ή διαδοχικές).
• 4 Γωνίες: Οι εσωτερικές γωνίες Α, Β, Γ και Δ.
• 2 Διαγώνιοι: Τα τμήματα ΑΓ και ΒΔ που ενώνουν απέναντι κορυφές.
Άθροισμα Γωνιών: Α + Β + Γ + Δ = 360°

💡 Η διαγώνιος ΑΓ χωρίζει το τετράπλευρο σε δύο τρίγωνα (ΑΒΓ και ΑΓΔ), οπότε 180° + 180° = 360°!

2

Το Παραλληλόγραμμο

Παραλληλόγραμμο ονομάζεται το τετράπλευρο που έχει τις απέναντι πλευρές του παράλληλες ανά δύο (ΑΒ ∥ ΔΓ και ΑΔ ∥ ΒΓ).

ΑΒΓΔΟ
Οι 3 Βασικές Ιδιότητες του Παραλληλογράμμου:
1. Πλευρές: Οι απέναντι πλευρές του είναι ίσες (ΑΒ = ΔΓ και ΑΔ = ΒΓ).
2. Γωνίες: Οι απέναντι γωνίες είναι ίσες (Α = Γ, Β = Δ), ενώ δύο διαδοχικές γωνίες είναι παραπληρωματικές (Α + Β = 180°).
3. Διαγώνιοι: Οι διαγώνιοί του ΑΓ και ΒΔ διχοτομούνται (τέμνονται στο μέσο τους Ο: ΟΑ = ΟΓ και ΟΒ = ΟΔ).
3

Ειδικά Παραλληλόγραμμα: Ορθογώνιο, Ρόμβος, Τετράγωνο

Αποτελούν ειδικές περιπτώσεις παραλληλογράμμου (άρα έχουν όλες τις ιδιότητές του) και επιπλέον ξεχωριστά χαρακτηριστικά:

1. Ορθογώνιο (Παραλληλόγραμμο με 4 ορθές γωνίες):Έχει και τις 4 γωνίες του ορθές (90°) και τις διαγωνίους του ίσες (ΑΓ = ΒΔ) και διχοτομούμενες.
2. Ρόμβος (Παραλληλόγραμμο με 4 ίσες πλευρές):Έχει και τις 4 πλευρές του ίσες (ΑΒ = ΒΓ = ΓΔ = ΔΑ) και τις διαγωνίους του κάθετες (ΑΓ ⊥ ΒΔ), διχοτομούμενες και διχοτόμους των γωνιών του.
3. Τετράγωνο (Ταυτόχρονα Ορθογώνιο και Ρόμβος):Έχει 4 ίσες πλευρές ΚΑΙ 4 ορθές γωνίες (90°). Οι διαγώνιοί του είναι ίσες, κάθετες, διχοτομούνται και διχοτομούν τις γωνίες (45°).
4

Το Τραπέζιο & το Ισοσκελές Τραπέζιο

Τραπέζιο ονομάζεται το τετράπλευρο που έχει μόνο δύο απέναντι πλευρές παράλληλες (τις βάσεις) και τις άλλες δύο μη παράλληλες (τις μη παράλληλες πλευρές).

Γωνίες Τραπεζίου (ΑΒ ∥ ΔΓ):Οι προσκείμενες γωνίες σε κάθε μη παράλληλη πλευρά είναι παραπληρωματικές: Α + Δ = 180° και Β + Γ = 180°.
Ισοσκελές Τραπέζιο:Είναι το τραπέζιο που έχει τις μη παράλληλες πλευρές του ίσες (ΑΔ = ΒΓ). Σε αυτό: οι γωνίες καθεμιάς βάσης είναι ίσες (Δ = Γ και Α = Β) και οι διαγώνιοί του είναι ίσες (ΑΓ = ΒΔ).
Ορθογώνιο Τραπέζιο:Είναι το τραπέζιο στο οποίο η μία μη παράλληλη πλευρά είναι κάθετη στις βάσεις (σχηματίζει δύο ορθές γωνίες 90°).
🔷 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΤΡΑΠΛΕΥΡΩΝ

Διαδραστικός Εξερευνητής Ειδών Τετραπλεύρων

ΕΠΙΛΕΞΤΕ ΤΕΤΡΑΠΛΕΥΡΟ ΓΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗ:
ΟΑΒΓΔ
ΠΛΕΥΡΕΣ
Απέναντι ίσες & παράλληλες (ΑΒ = ΔΓ, ΑΔ = ΒΓ)
ΓΩΝΙΕΣ
Απέναντι ίσες, διαδοχικές άθροισμα 180°
ΔΙΑΓΩΝΙΟΙ
Διχοτομούνται στο Ο (ΟΑ = ΟΓ, ΟΒ = ΟΔ)
ΣΧΕΣΗ / ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ
Βασικό παραλληλόγραμμο

Λυμένα Προβλήματα Εφαρμογής

ΠΡΟΒΛΗΜΑ 1: ΓΩΝΙΕΣ ΤΕΤΡΑΠΛΕΥΡΟΥ & ΠΑΡΑΛΛΗΛΟΓΡΑΜΜΟΥ

Υπολογισμός γωνιών σε τετράπλευρο και σε παραλληλόγραμμο

α) Σε ένα κυρτό τετράπλευρο ΑΒΓΔ δίνονται Α = 85°, Β = 110° και Γ = 72°. Να υπολογιστεί η γωνία Δ.
β) Σε ένα παραλληλόγραμμο ΚΛΜΝ, η γωνία Κ είναι 64°. Να υπολογιστούν οι υπόλοιπες τρεις γωνίες Λ, Μ και Ν.

α) Γωνία Δ τετραπλεύρου
Α + Β + Γ + Δ = 360°
Δ = 360° - (85° + 110° + 72°) = 360° - 267° = 93°
β) Απέναντι γωνία Μ
Οι απέναντι γωνίες παραλληλογράμμου είναι ίσες
Μ = Κ = 64°
β) Διαδοχικές Λ και Ν
Οι διαδοχικές γωνίες παραλληλογράμμου έχουν άθροισμα 180°
Λ = Ν = 180° - 64° = 116°
Απάντηση: α) Δ = 93° και β) Λ = 116°, Μ = 64°, Ν = 116°.
ΠΡΟΒΛΗΜΑ 2: ΡΟΜΒΟΣ & ΙΣΟΣΚΕΛΕΣ ΤΡΑΠΕΖΙΟ

Εφαρμογή ιδιοτήτων διαγωνίων και γωνιών

α) Ένας ρόμβος ΑΒΓΔ έχει περίμετρο 36 cm και οι διαγώνιοί του τέμνονται στο Ο. Αν η γωνία ΑΒΟ = 32°, να βρεθούν η πλευρά του ρόμβου, η γωνία ΑΟΒ και η γωνία Β του ρόμβου.
β) Σε ισοσκελές τραπέζιο ΚΛΜΝ (ΚΛ ∥ ΝΜ και ΚΝ = ΛΜ) η γωνία Ν = 68°. Να υπολογιστεί η γωνία Κ.

α) Πλευρά ρόμβου
Ο ρόμβος έχει 4 ίσες πλευρές
ΑΒ = 364 = 9 cm
α) Γωνίες ΑΟΒ & Β
Οι διαγώνιοι είναι κάθετες (90°) και διχοτόμοι των γωνιών
ΑΟΒ = 90° και Β = 2 · 32° = 64°
β) Γωνία Κ τραπεζίου
Προσκείμενες στη μη παράλληλη ΚΝ: Κ + Ν = 180°
Κ = 180° - 68° = 112°
Συμπέρασμα: α) Πλευρά 9 cm, ΑΟΒ = 90°, Β = 64° και β) Κ = 112°.
⚠️

ΠΡΟΣΟΧΗ: ΚΛΑΣΙΚΑ ΛΑΘΗ ΣΤΑ ΤΕΤΡΑΠΛΕΥΡΑ

  • •Κάθε τετράγωνο είναι ρόμβος και ορθογώνιο (όχι το αντίστροφο!): Το τετράγωνο διαθέτει όλες τις ιδιότητες του παραλληλογράμμου, του ορθογωνίου και του ρόμβου. Όμως ένας ρόμβος δεν είναι υποχρεωτικά τετράγωνο (αν δεν έχει ορθές γωνίες).
  • •Οι διαγώνιοι του παραλληλογράμμου δεν είναι πάντα ίσες ή κάθετες: Σε ένα γενικό παραλληλόγραμμο οι διαγώνιοι μόνο διχοτομούνται. Γίνονται ίσες στο ορθογώνιο και κάθετες στον ρόμβο.
  • •Το τραπέζιο δεν είναι παραλληλόγραμμο: Το τραπέζιο έχει ΜΟΝΟ ένα ζεύγος παράλληλων πλευρών (τις βάσεις). Επομένως οι απέναντι πλευρές του δεν είναι ίσες και οι διαγώνιοί του δεν διχοτομούνται.
  • •Ονομασία κορυφών με κυκλική σειρά: Όταν γράφουμε «τετράπλευρο ΑΒΓΔ», ονομάζουμε τις κορυφές με τη σειρά γύρω από το σχήμα (όχι χιαστί).

Εμπεδώστε τα Τετράπλευρα στην Πράξη!

Εξασκηθείτε στον κανόνα 4-4-4-2, στα είδη τετραπλεύρων και στις ιδιότητες παραλληλογράμμου, ορθογωνίου, ρόμβου, τετραγώνου και τραπεζίου.

🎯 ΞΕΚΙΝΗΣΤΕ ΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ