Α' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ • ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑΣ 03 • ΘΕΩΡΙΑ & ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ

Μεσοκάθετος, Αποστάσεις, Διχοτόμος & Τρίγωνα

Ανακάλυψε διαδραστικά τη μεσοκάθετο και την ιδιότητα των σημείων της, τη συντομότερη απόσταση σημείου από ευθεία, την ισαπόσταση της διχοτόμου, καθώς και τις ιδιότητες του ισοσκελούς και ισόπλευρου τριγώνου.

11. Μεσοκάθετος Ευθυγράμμου Τμήματος

ΟΡΙΣΜΟΣ ΜΕΣΟΚΑΘΕΤΟΥ

Κάθετη στο Μέσο

Μεσοκάθετος ενός ευθύγραμμου τμήματος ΑΒ ονομάζεται η ευθεία (ε) που είναι κάθετη στο τμήμα ΑΒ και διέρχεται από το μέσο Μ του.

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΗ ΙΔΙΟΤΗΤΑ

Ισαπόσταση από τα Άκρα

Κάθε σημείο της μεσοκαθέτου ενός ευθύγραμμου τμήματος ισαπέχει από τα άκρα του:

ΜΑ = ΜΒ
ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΗ ΙΔΙΟΤΗΤΑ

Γεωμετρικός Τόπος

Αντίστροφα, αν ένα σημείο Σ ισαπέχει από τα άκρα Α και Β ενός τμήματος (δηλαδή ΣΑ = ΣΒ), τότε το σημείο αυτό ανήκει υποχρεωτικά στη μεσοκάθετο του ΑΒ.

🛠️ Εργαστήριο 1: Κίνησε το σημείο Μ πάνω στη μεσοκάθετο και δες την ισαπόσταση ΜΑ = ΜΒ

ΘΕΣΗ ΣΗΜΕΙΟΥ Μ (ΥΨΟΣ)6,0 cm
• Τμήμα ΑΒ = 16,0 cm (Μέσο Ο: ΟΑ = ΟΒ = 8,0 cm)
• Απόσταση ΜΑ = 10,0 cm
• Απόσταση ΜΒ = 10,0 cm
Ισχύει πάντα: ΜΑ = ΜΒ!
ΟΠΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΜΕΣΟΚΑΘΕΤΟΥΜΑ = ΜΒ = 10,0 cm
ΑBε (μεσοκάθετος)OM
Όπου κι αν τοποθετηθεί το σημείο Μ πάνω στη μεσοκάθετο, το τρίγωνο ΜΑΒ παραμένει πάντοτε ισοσκελές με ίσες πλευρές ΜΑ και ΜΒ!

22. Απόσταση Σημείου από Ευθεία & Απόσταση Παραλλήλων Ευθειών

ΑΠΟΣΤΑΣΗ ΣΗΜΕΙΟΥ ΑΠΟ ΕΥΘΕΙΑ

Το Κάθετο Τμήμα είναι το Συντομότερο

Απόσταση ενός σημείου Α από μια ευθεία ε ονομάζεται το μήκος του κάθετου ευθύγραμμου τμήματος ΑΗ που φέρνουμε από το Α προς την ε.

ΑΗ < ΑΒ (για κάθε πλάγιο σημείο Β της ευθείας ε)
ΑΠΟΣΤΑΣΗ ΠΑΡΑΛΛΗΛΩΝ ΕΥΘΕΙΩΝ

Σταθερό Πλάτος Παντού

Απόσταση δύο παράλληλων ευθειών ε₁ και ε₂ ονομάζεται η απόσταση οποιουδήποτε σημείου της μίας από την άλλη. Το κοινό κάθετο τμήμα έχει το ίδιο ακριβώς μήκος σε όλα τα σημεία τους.

🛠️ Εργαστήριο 2: Κάθετη Απόσταση (Συντομότερη Οδός) & Απόσταση Παραλλήλων

ΚΑΘΕΤΗ ΑΠΟΣΤΑΣΗ ΑΗ7,0 cm
ΘΕΣΗ ΠΛΑΓΙΟΥ ΣΗΜΕΙΟΥ Β5,0 cm
• Κάθετο Τμήμα ΑΗ: 7,0 cm
• Πλάγιο Τμήμα ΑΒ: 8,6 cm
ΑΗ (7,0 cm) < ΑΒ (8,6 cm)
ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΑΠΟΣΤΑΣΗΣd = 7,0 cm
εΑHB
Το κάθετο τμήμα ΑΗ είναι η συντομότερη απόσταση από το σημείο Α στην ευθεία ε. Οποιοδήποτε άλλο σημείο Β της ευθείας απέχει περισσότερο (ΑΒ > ΑΗ).

33. Χαρακτηριστική Ιδιότητα της Διχοτόμου Γωνίας

ΘΕΩΡΗΜΑ ΔΙΧΟΤΟΜΟΥ

Ισαπόσταση από τις Πλευρές της Γωνίας

Κάθε σημείο Σ της διχοτόμου μιας γωνίας ισαπέχει από τις πλευρές της. Αν φέρουμε από το Σ τις κάθετες ΣΗ₁ και ΣΗ₂ στις πλευρές Ox και Oy, ισχύει πάντα:

ΣΗ₁ = ΣΗ₂

🛠️ Εργαστήριο 3: Κάθε σημείο της Διχοτόμου ισαπέχει από τις πλευρές της γωνίας

ΘΕΣΗ ΣΗΜΕΙΟΥ Σ ΠΑΝΩ ΣΤΗ ΔΙΧΟΤΟΜΟ8,0 cm
ΑΝΟΙΓΜΑ ΓΩΝΙΑΣ XOY60°
• Γωνία xÔy = 60° (Διχοτόμος στις 30°)
• Απόσταση ΣΗ₁ (από πλευρά Ox): 4,0 cm
• Απόσταση ΣΗ₂ (από πλευρά Oy): 4,0 cm
ΣΗ₁ = ΣΗ₂ (Η διχοτόμος είναι ο γεωμετρικός τόπος των σημείων που ισαπέχουν από τις πλευρές)
ΟΠΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΔΙΧΟΤΟΜΟΥ & ΚΑΘΕΤΩΝd₁ = d₂ = 4,0 cm
xyδΣΗ₁Η₂O
Τα δύο ορθογώνια τρίγωνα που σχηματίζονται εκατέρωθεν της διχοτόμου είναι ίσα, επιβεβαιώνοντας ότι ΣΗ₁ = ΣΗ₂.

44. Ισοσκελές & Ισόπλευρο Τρίγωνο

ΙΣΟΣΚΕΛΕΣ ΤΡΙΓΩΝΟ

Δύο Ίσες Πλευρές & Ίσες Γωνίες Βάσης

Ισοσκελές λέγεται το τρίγωνο που έχει δύο πλευρές ίσες (ΑΒ = ΑΓ).

  • Οι γωνίες της βάσης είναι ίσες: Β̂ = Γ̂.
  • Η διχοτόμος της γωνίας κορυφής είναι ταυτόχρονα διάμεσος, ύψος και μεσοκάθετος της βάσης.
  • Έχει 1 άξονα συμμετρίας (τη μεσοκάθετο της βάσης).
ΙΣΟΠΛΕΥΡΟ ΤΡΙΓΩΝΟ

Τρεις Ίσες Πλευρές & Όλες οι Γωνίες 60°

Ισόπλευρο λέγεται το τρίγωνο που έχει και τις τρεις πλευρές του ίσες (ΑΒ = ΒΓ = ΓΑ).

  • Όλες οι γωνίες του είναι ίσες μεταξύ τους και ισούνται με 60° (180° : 3).
  • Κάθε ύψος είναι ταυτόχρονα διάμεσος, διχοτόμος και μεσοκάθετος.
  • Έχει 3 άξονες συμμετρίας.

🛠️ Εργαστήριο 4: Ισοσκελές vs Ισόπλευρο Τρίγωνο — Γωνίες, Πλευρές & Άξονας Συμμετρίας

ΓΩΝΙΑ ΚΟΡΥΦΗΣ A50°
• Γωνία Κορυφής Â = 50°
• Γωνίες Βάσης: Β̂ = Γ̂ = 180° - 50°2 = 65°
• Άξονες Συμμετρίας: 1 (η μεσοκάθετος της βάσης)
ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΤΡΙΓΩΝΟΥ & ΑΞΟΝΑ ΣΥΜΜΕΤΡΙΑΣÂ = 50°, Β̂ = Γ̂ = 65°
BΓΑ65°65°
Στο ισοσκελές τρίγωνο ΑΒΓ, ο άξονας συμμετρίας ταυτίζει τέσσερις θεμελιώδεις γραμμές: είναι ταυτόχρονα μεσοκάθετος της βάσης, ύψος, διάμεσος και διχοτόμος της γωνίας κορυφής!

55. Λυμένα Παραδείγματα & Προβλήματα

ΠΡΟΒΛΗΜΑ 1: ΜΕΣΟΚΑΘΕΤΟΣ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ

Εγκατάσταση Κεραίας Κινητής Τηλεφωνίας

Δύο οικισμοί Α και Β απέχουν μεταξύ τους 12 km. Μια εταιρεία τηλεπικοινωνιών θέλει να τοποθετήσει έναν σταθμό αναμετάδοσης Σ πάνω σε έναν ευθύγραμμο δρόμο ε, έτσι ώστε ο σταθμός να ισαπέχει ακριβώς από τους δύο οικισμούς (ΣΑ = ΣΒ). Πώς θα προσδιοριστεί η ακριβής θέση του σταθμού;

Αναλυτική Λύση:
1. Σύμφωνα με τη χαρακτηριστική ιδιότητα, όλα τα σημεία που ισαπέχουν από τα Α και Β ανήκουν στη μεσοκάθετο του τμήματος ΑΒ.
2. Κατασκευάζουμε τη μεσοκάθετο (μ) του τμήματος ΑΒ (κάθετη στο μέσο Μ, όπου ΑΜ = 6 km).
3. Η ακριβής θέση του σταθμού Σ είναι το σημείο τομής της μεσοκαθέτου (μ) με τον δρόμο (ε)!
ΠΡΟΒΛΗΜΑ 2: ΙΣΟΣΚΕΛΕΣ ΤΡΙΓΩΝΟ & ΓΩΝΙΕΣ

Τριγωνικό Πλαίσιο Στέγης

Σε ένα ισοσκελές τριγωνικό πλαίσιο στέγης ΑΒΓ (ΑΒ = ΑΓ), η γωνία κορυφής είναι Â = 44°. 1) Πόσο είναι το μέτρο των γωνιών βάσης Β̂ και Γ̂; 2) Αν φέρουμε το ύψος ΑΔ, πόσο είναι η γωνία ΒÂΔ;

Αναλυτική Λύση:
1. Το άθροισμα των γωνιών είναι 180°: Â + Β̂ + Γ̂ = 180°.
2. Επειδή Β̂ = Γ̂: Β̂ = 180° - 44°2 = 136°2 = 68°.
3. Το ύψος ΑΔ είναι και διχοτόμος της Â, άρα ΒÂΔ = 44°2 = 22°.