Α' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ • ΚΕΦΑΛΑΙΟ 22 • ΘΕΩΡΙΑ & ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ

Κανονικότητες & Ακολουθίες (Ο ν-οστός όρος)

Εξερευνούμε τα μοτίβα που κρύβονται γύρω μας! Μαθαίνουμε πώς να αναγνωρίζουμε τον κανόνα μιας ακολουθίας και πώς να υπολογίζουμε τον ν-οστό όρο, λύνοντας πρακτικά προβλήματα.

1Τι Ονομάζουμε Κανονικότητα (Ακολουθία);

Μια κανονικότητα (ή αλλιώς ακολουθία) είναι μια σειρά από αριθμούς ή σχήματα που ακολουθούν έναν συγκεκριμένο, επαναλαμβανόμενο μαθηματικό κανόνα.

Παράδειγμα: Οι Άρτιοι Αριθμοί
2, 4, 6, 8, 10, ...

Ο κανόνας είναι προφανής: Κάθε αριθμός προκύπτει προσθέτοντας το 2 στον προηγούμενο. Αν σε ρωτήσουν «ποιος είναι ο επόμενος;», ξέρεις κατευθείαν ότι είναι το 12.

Ο ΜΑΓΙΚΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ «Ν» (Ν-ΟΣΤΟΣ ΟΡΟΣ)

Αντί να προσθέτουμε συνεχώς για να βρούμε (για παράδειγμα) τον 100ό αριθμό της σειράς, χρησιμοποιούμε έναν γενικό τύπο, τον ν-οστό όρο.

  • Το ν συμβολίζει τη θέση (1ος, 2ος, 3ος, ...).
  • Είναι πάντοτε ένας φυσικός αριθμός μεγαλύτερος του μηδενός (ν ≥ 1).
  • Για τους άρτιους αριθμούς, ο τύπος είναι 2 · ν. Αν ν = 100, ο 100ός όρος είναι 2 · 100 = 200.

2Από το Σχήμα στον Μαθηματικό Τύπο

Πολλές κανονικότητες εμφανίζονται σε γεωμετρικά σχήματα. Σκέψου ότι φτιάχνουμε τετράγωνα στη σειρά χρησιμοποιώντας σπίρτα (ή γραμμές). Το πρώτο τετράγωνο χρειάζεται 4 σπίρτα. Κάθε επόμενο τετράγωνο κολλάει στο προηγούμενο, οπότε χρειάζεται μόνο 3 νέα σπίρτα.

🛠️ Εργαστήριο 1: Χτίζοντας Τετράγωνα (Το Μοτίβο 3ν + 1)

ν = 3
ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΓΡΑΜΜΩΝ
3 · 3 + 1 =10
Το 1ο σπίρτο μπαίνει στην αρχή (αριστερά). Μετά, για κάθε τετράγωνο προσθέτουμε ένα σχήμα «C» με 3 σπίρτα.
ΟΠΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ (10 ΓΡΑΜΜΕΣ)
+1+3+3+3

3Η Κανονικότητα στην Πραγματική Ζωή

Πρόβλημα: Τραπέζια σε Εστιατόριο

Σε ένα εστιατόριο, ένα ορθογώνιο τραπέζι χωράει 6 άτομα (από 2 στις μεγάλες πλευρές και από 1 στις μικρές). Αν ενώσουμε 2 τραπέζια στη σειρά, χάνουμε τις ενδιάμεσες θέσεις.

  • 1 τραπέζι (ν = 1): 6 θέσεις
  • 2 τραπέζια (ν = 2): 10 θέσεις
  • 3 τραπέζια (ν = 3): 14 θέσεις
Τύπος (ν-οστός όρος): 4 · ν + 2

Εξήγηση: Κάθε νέο τραπέζι προσθέτει 4 θέσεις (τις πάνω και τις κάτω). Οι 2 θέσεις στις άκρες (αριστερά και δεξιά) μένουν πάντα σταθερές.

Πρόβλημα: Οικονομίες στον Κουμπαρά

Ο Γιάννης έχει ήδη 15 € στον κουμπαρά του. Αποφασίζει κάθε εβδομάδα να αποταμιεύει 5 €.

  • Μετά από 1 εβδομάδα (ν = 1): 20 €
  • Μετά από 2 εβδομάδες (ν = 2): 25 €
  • Μετά από 3 εβδομάδες (ν = 3): 30 €
Τύπος (ν-οστός όρος): 5 · ν + 15

Εξήγηση: Το 15 είναι το αρχικό ποσό (σταθερό). Για κάθε εβδομάδα ν, προσθέτουμε 5 ευρώ (ο ρυθμός αύξησης).

4Εργαστήριο 2: Η «Μηχανή» των Κανονικοτήτων

ν = 5

Μπορείτε να δείτε μέχρι τους πρώτους 20 όρους της ακολουθίας.

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΜΗΧΑΝΗΣ
ΤΥΠΟΣ:3 · ν + 2
ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΓΙΑ Ν = 5
Τιμή =17
Η ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ (ΟΙ ΠΡΩΤΟΙ 5 ΟΡΟΙ)
5
8
11
14
17
...
Ο φωτισμένος αριθμός είναι ο όρος στη θέση ν = 5. Πέρασε το ποντίκι (ή πάτα) πάνω στα κουτάκια για να δεις τη θέση τους.