Α' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ • ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18 • ΘΕΩΡΙΑ & ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ

ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΡΗΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ & ΣΥΝΘΕΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ

Μαθαίνουμε πώς η διαίρεση ρητών μετατρέπεται σε πολλαπλασιασμό με τον αντίστροφο αριθμό, πώς εφαρμόζονται οι κανόνες προσήμων και πώς μετατρέπουμε οποιοδήποτε σύνθετο κλάσμα σε απλό.

1ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΔΙΑΙΡΕΣΗΣ & ΚΑΝΟΝΑΣ ΠΡΟΣΗΜΩΝ

Η διαίρεση ενός ρητού αριθμού α με έναν μη μηδενικό ρητό β (β ≠ 0) ορίζεται ως ο πολλαπλασιασμός του διαιρετέου α με τον αντίστροφο του διαιρέτη β:

α : β = α ·1β(β ≠ 0)
Απαγόρευση Μηδενός: Η διαίρεση με το μηδέν (0) είναι αδύνατη και δεν ορίζεται ποτέ στα μαθηματικά!
Ο ΚΑΝΟΝΑΣ ΤΩΝ ΠΡΟΣΗΜΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΙΡΕΣΗ

Ισχύει ακριβώς ο ίδιος κανόνας προσήμων όπως και στον πολλαπλασιασμό:

Ομόσημοι ➔ Θετικό (+)
(+) : (+) = +
(-) : (-) = +
Ετερόσημοι ➔ Αρνητικό (-)
(+) : (-) = -
(-) : (+) = -

2ΠΩΣ ΔΙΑΙΡΟΥΜΕ ΚΛΑΣΜΑΤΑ

ΒΗΜΑ 1

Αντιστροφή Διαιρέτη

Διατηρούμε το 1ο κλάσμα (διαιρετέο) ακριβώς όπως είναι και αντιστρέφουμε τους όρους του 2ου κλάσματος (διαιρέτη).

ΒΗΜΑ 2

Μετατροπή σε Πολλαπλασιασμό

Αντικαθιστούμε το σύμβολο της διαίρεσης (:) με το σύμβολο του πολλαπλασιασμού (·).

ΒΗΜΑ 3

Υπολογισμός & Απλοποίηση

Πολλαπλασιάζουμε αριθμητή με αριθμητή και παρονομαστή με παρονομαστή και, αν χρειάζεται, απλοποιούμε με διαίρεση σε ανάγωγο κλάσμα.

αβ:γδ=αβ·δγ=α · δβ · γ

🛠️ Εργαστήριο 1: Διαδραστική Διαίρεση Κλασμάτων Βήμα-Βήμα

1ΟΣ ΟΡΟΣ (ΔΙΑΙΡΕΤΕΟΣ)
-3
4
2ΟΣ ΟΡΟΣ (ΔΙΑΙΡΕΤΗΣ)
+2
5
ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΙΡΕΣΗΣΕΤΕΡΟΣΗΜΟΙ ➔ ΠΗΛΙΚΟ (-)
Αρχική Διαίρεση:
(-34):(25)
Βήμα 1: Πολλαπλασιασμός με τον αντίστροφο του διαιρέτη:
=(-34)·(52)
Βήμα 2: Γινόμενο αριθμητών και παρονομαστών:
=-158
ΤΕΛΙΚΟ ΑΝΑΓΩΓΟ ΠΗΛΙΚΟ:
-158

3ΣΥΝΘΕΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ: ΟΡΙΣΜΟΣ & ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΣΕ ΑΠΛΟ

Σύνθετο ονομάζεται το κλάσμα που έχει ως αριθμητή ή παρονομαστή (ή και τα δύο) ένα άλλο κλάσμα.

Η κύρια (μεγάλη) γραμμή κλάσματος δεν είναι τίποτε άλλο παρά το σύμβολο της διαίρεσης:

αβγδ=(αβ) : (γδ)
Ο ΚΑΝΟΝΑΣ ΤΩΝ ΑΚΡΩΝ ΚΑΙ ΜΕΣΩΝ ΟΡΩΝ

Για να μετατρέψουμε ένα σύνθετο κλάσμα απευθείας σε απλό, σχηματίζουμε ένα νέο κλάσμα όπου:

  • Αριθμητής: είναι το γινόμενο των άκρων όρων (α · δ).
  • Παρονομαστής: είναι το γινόμενο των μέσων όρων (β · γ).
αβγδ=α · δβ · γ

🛠️ Εργαστήριο 2: Διαδραστικός Μετατροπέας Σύνθετου Κλάσματος σε Απλό & Έλεγχος Προσήμων

ΠΑΝΩ ΚΛΑΣΜΑ (ΑΡΙΘΜΗΤΗΣ)
+3
4
ΚΑΤΩ ΚΛΑΣΜΑ (ΠΑΡΟΝΟΜΑΣΤΗΣ)
-5
6
ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΣΕ ΑΠΛΟ ΚΛΑΣΜΑΕΤΕΡΟΣΗΜΟΙ ΟΡΟΙ ➔ (-)
34-56=
(+3) · 64 · (-5)
=-1820=
-910
Γινόμενο Άκρων [(3) · 6]:+18
Γινόμενο Μέσων [4 · (-5)]:-20
Απλοποιήσαμε αριθμητή και παρονομαστή με διαίρεση διά του Μ.Κ.Δ.(18, 20) = 2.