Α' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ • ΚΕΦΑΛΑΙΟ 16 • ΘΕΩΡΙΑ & ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ

ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ ΡΗΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ

Μαθαίνουμε τον κανόνα των προσήμων, πώς πολλαπλασιάζουμε κλάσματα και δεκαδικούς, τι είναι οι αντίστροφοι ρητοί αριθμοί και πώς εφαρμόζουμε την επιμεριστική ιδιότητα.

1Ο ΚΑΝΟΝΑΣ ΤΩΝ ΠΡΟΣΗΜΩΝ ΣΤΟΝ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟ

ΟΜΟΣΗΜΟΙ ΡΗΤΟΙ➕

Γινόμενο Ομόσημων (Θετικό +)

Το γινόμενο δύο ρητών αριθμών με το ίδιο πρόσημο είναι πάντοτε θετικός αριθμός:

  • (+) · (+) = +
  • (-) · (-) = +
(+3) · (+4)= +12
(-23) · (-45)= +815
ΕΤΕΡΟΣΗΜΟΙ ΡΗΤΟΙ➖

Γινόμενο Ετερόσημων (Αρνητικό -)

Το γινόμενο δύο ρητών αριθμών με διαφορετικό πρόσημο είναι πάντοτε αρνητικός αριθμός:

  • (+) · (-) = -
  • (-) · (+) = -
(+2,5) · (-3)= -7,5
(+37) · (-54)= -1528

2ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ ΚΛΑΣΜΑΤΩΝ & ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΟΙ ΡΗΤΟΙ

ΚΑΝΟΝΑΣ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΥ ΚΛΑΣΜΑΤΩΝ

Πολλαπλασιάζουμε αριθμητή με αριθμητή και παρονομαστή με παρονομαστή:

αβ·γδ=α · γβ · δ
Συμβουλή: Πριν εκτελέσουμε τους πολλαπλασιασμούς, απλοποιούμε με διαίρεση κοινών παραγόντων μεταξύ αριθμητών και παρονομαστών για να προκύπτει άμεσα ανάγωγο κλάσμα.
ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΟΙ ΡΗΤΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ

Δύο μη μηδενικοί ρητοί αριθμοί ονομάζονται αντίστροφοι όταν το γινόμενό τους είναι ίσο με το 1:

αβ·βα= 1
  • Ο αντίστροφος του 35 είναι ο 53.
  • Ο αντίστροφος του -27 είναι ο -72 (διατηρεί πάντοτε το ίδιο πρόσημο).
  • Ο αντίστροφος του 4 είναι ο 14.
  • Το 0 δεν έχει αντίστροφο αριθμό.

🛠️ Εργαστήριο 1: Διαδραστικός Πολλαπλασιασμός Κλασμάτων & Έλεγχος Αντιστρόφων

1ΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ
-3
4
2ΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ
+2
5
ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΥΕΤΕΡΟΣΗΜΟΙ (-)
Αρχικό Γινόμενο:
(-34)·(25)
Βήμα 1: Πολλαπλασιασμός αριθμητών και παρονομαστών:
=(-3) · (+2)4 · 5=-620
ΤΕΛΙΚΟ ΑΝΑΓΩΓΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ:
-310(μετά από διαίρεση με το 2)

3ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΥ & ΕΠΙΜΕΡΙΣΤΙΚΗ ΙΔΙΟΤΗΤΑ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ

Αντιμεταθετική & Προσεταιριστική

Μπορούμε να αλλάζουμε τη σειρά των παραγόντων ή να τους ομαδοποιούμε:

α · β = β · α
(α · β) · γ = α · (β · γ)
ΕΙΔΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Ουδέτερο (1) & Μηδενικό (0)

Το 1 δεν αλλάζει το αποτέλεσμα, ενώ το 0 μηδενίζει το γινόμενο:

α · 1 = α
α · 0 = 0
ΘΕΜΕΛΙΩΔΗΣ ΙΔΙΟΤΗΤΑ

Επιμεριστική Ιδιότητα

Ο πολλαπλασιασμός επιμερίζεται ως προς την πρόσθεση και την αφαίρεση:

α · (β + γ) = α · β + α · γ
α · (β - γ) = α · β - α · γ

4ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ ΔΕΚΑΔΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ

Για να πολλαπλασιάσουμε ρητούς αριθμούς σε δεκαδική μορφή:

1. Πρόσημο: Εφαρμόζουμε τον κανόνα των προσήμων (ομόσημοι = θετικό, ετερόσημοι = αρνητικό).
2. Πολλαπλασιασμός: Πολλαπλασιάζουμε τους αριθμούς αγνοώντας την υποδιαστολή.
3. Θέση Υποδιαστολής: Στο αποτέλεσμα τοποθετούμε υποδιαστολή χωρίζοντας τόσα δεκαδικά ψηφία όσα έχουν συνολικά και οι δύο παράγοντες.
ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ
(+1,2) · (+0,4) = +(12 · 4 : 100) = +0,48
(-2,5) · (+0,3) = -(25 · 3 : 100) = -0,75
(-1,5) · (-0,6) = +(15 · 6 : 100) = +0,90 = +0,9

🛠️ Εργαστήριο 2: Διαδραστικός Υπολογιστής Πολλαπλασιασμού Δεκαδικών

-1,5
ΑΚΕΡΑΙΟ (±1)
ΔΕΚΑΔΙΚΟ (±0,1)
+2,4
ΑΚΕΡΑΙΟ (±1)
ΔΕΚΑΔΙΚΟ (±0,1)
ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΥ ΔΕΚΑΔΙΚΩΝΕΤΕΡΟΣΗΜΟΙ (-)
(-1,5)·(+2,4)=-3,60
Οι παράγοντες είναι ετερόσημοι, επομένως το πρόσημο είναι αρνητικό (-). Πολλαπλασιάσαμε 15 · 24 = 360 και χωρίσαμε 2 δεκαδικά ψηφία (1 + 1 = 2 δεκαδικά).